حکمت شمارهٔ ۲ سعدی
سعدی شیرازی / باب هشتم در آداب صحبت / وزن: مفعول مفاعیل مفاعیل فعولن (هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف)
بخش 1
موسی، عَلَیهِ السَّلام، قارون را نصیحت کرد که: «اَحْسِن کَما اَحسَنَ اللهُ الیک». نشنید و عاقبتش شنیدی.
آن کس که به دینار و درم خیر نیندوخت
سر عاقبت اندر سر دینار و درم کرد
خواهی که ممتّع شوی از دنیا و عُقبا
با خلق کَرَم کن چو خدا با تو کَرَم کرد
عرب گوید: «جُد وَ لاتَمنُن فَاِنَّ الفائدةَ اِلَیکَ عائدة»؛ یعنی ببخش و منّت منه که نفع آن به تو باز میگردد.
بخش 2
درخت کرَم هر کجا بیخ کرد
گذشت از فلک شاخ و بالای او
گر امّیدواری کز او بر خوری
به منّت منه ارّه بر پای او
بخش 7
شکر خدای کن که موفق شدی به خیر
ز انعام و فضل او، نه معطّل گذاشتت
منّت منه که خدمت سلطان کنی همی
منّت شناس از او که به خدمت بداشتت
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
موسی علیه السلام به قارون نصیحت کرد که مانند خدا به دیگران نیکی کند، اما قارون به این نصیحت توجهی نکرد و عاقبت بدی پیدا کرد. نصیحت میکند که اگر به دنیا و آخرت نیکی میخواهی، باید با مردم نیکی کنی. سخن عربی به این معنی است که بخشش کن و منت نگذار، چون نفع آن به خودت برمیگردد. همچنین بر اهمیت شکرگزاری از خدا تاکید میکند که به انسان نعمت داده و او را موفق کرده است. در نهایت، به یادآوری این نکته میپردازد که در خدمت دیگران باید شکرگزار خدا بود و به او اعتماد کرد.