شمارهٔ ۱۴ - قطعه صغیر اصفهانی
صغیر اصفهانی / قطعات / وزن: فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن (رمل مثمن مخبون محذوف)
راستی آنچه تصور رود از بهر بشر
هیچ ز اخلاق نکو نیست بعالم بهتر
فی‌المثل همچو درختیست وجود من و تو
ثمرش مهر و وفا و ادب و علم و هنر
آنشجر زین ثمر ار بارور آید ریبر
که همی بالد و ماند بجهان تازه و تر
ورنه گر بی‌ثمر افتاد همان به که ز پای
اره‌اش افکند و بشکندش ضرب تبر
حاصل اینست کز اخلاق نکو روی متاب
تا شود نام نکوی تو بآفاق ثمر
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این متن درباره اهمیت اخلاق نیکو در زندگی انسان‌ها صحبت می‌کند. شاعر آن را با درختی تشبیه کرده که میوه‌هایش شامل مهر، وفا، ادب، علم و هنر است. اگر این درخت بارور و ثمر بخشی داشته باشد، به زندگی ادامه می‌دهد، اما اگر بی‌ثمر باشد، بهتر است که از ریشه کنده شود. در نهایت، پیام اصلی این است که باید از اخلاق نیکو دور نشویم تا نام نیک ما در دنیا پخش شود و ثمرات خوبی داشته باشیم.