نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

شمارهٔ ۱۰۸ - {و باز به سعدی فرستاده است} سیف فرغانی

سیف فرغانی / قصاید و قطعات / وزن: مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلن (مجتث مثمن مخبون محذوف)

بسی نماند ز اشعار عاشقانهٔ تو

که شاه‌بیت سخن‌ها شود فسانهٔ تو

به بزم عشق ترشح کند چو آب حیات

زلال ذوق ز اشعار عاشقانهٔ تو

به مجلسی که کسان ساز عشق بنوازند

هزار نغمهٔ ایشان و یک ترانهٔ تو

چو بر رباب غزل پرده‌ساز شد طبعت

به چنگ زهره بریشم دهد چغانهٔ تو

چو بر بساط سخن اسب خود روان کردی

دمی ز شاه معطل نبود خانهٔ تو

چو دام شعر ترا گشت مرغ جان‌ها صید

میان دانهٔ دل‌هاست آشیانهٔ تو

کسی که حلقهٔ آن در زند به پای ادب

بیاید و بنهد سر بر آستانهٔ تو

ز شعر تر همه پر کرد خوان درویشی

اِدام از آب دهن یافت خشک نانهٔ تو

به نزد تو زر سلطان سفال رنگین است

از آنکه گوهر نفس است در خزانهٔ تو

بدین صفت که ترا سرکش بنان شد رام

مگر عصای کلیم است تازیانهٔ تو

ز جیب فکر چو سر بر کند سخن در حال

چو موی راست شود فرق او به شانهٔ تو

تو بحر فضل و ترا در میانه گوهر نظم

سخن بگو که خموشی بود کرانهٔ تو

از آن ز دایرهٔ اهل عصر بیرونی

که غیر نقطهٔ دل نیست در میانهٔ تو

از آن به خلق چو سیمرغ روی ننمایی

که ناپدید چو عنقا شده است لانهٔ تو

ترازویی که گرت در کفی بود دنیا

ز راستی نگراید جوی زبانهٔ تو

ترا که کرسی دل زین خرابه بیرون است

بهشت‌وار ز عرش است آسمانهٔ تو

به ترک ملک دو عالم چهار تکبیر است

یکی نماز تهجد یکی دوگانهٔ تو

ز خمر عشق قدح‌هاست هر یکی غزلت

چو آب گشته روان از شرابخانهٔ تو

نشانه‌ای‌ست سخن‌های تو ولی نه چنانک

به تیر طعنهٔ مردم رسد نشانهٔ تو

ز نفس ناطقه پرس این سخن چو ایامی‌ست

که مرغ روح همی پرورد به دانهٔ تو

به دولت شرف نفس تو عزیز شود

متاع شعر که خوار است در زمانهٔ تو

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

این شعر به ستایش و تمجید از عشق و شعرهای عاشقانه می‌پردازد. شاعر با توصیف اشعار معشوق، آنها را به آب حیات تشبیه می‌کند که جان تازه‌ای به عشق می‌دهد. او معتقد است که در مجامع ادبی و عشقی، صدای دیگران تحت تأثیر ترانه‌های معشوق قرار دارد و خود اشعار او همچون الماس‌هایی در میان شعرهای دیگر می‌درخشند. شاعر به زیبایی و غنای آثار او اشاره می‌کند و آنها را از نظر ارزش و کیفیت بالاتر از همه چیز معرفی می‌کند. در نهایت، شاعر تأکید می‌کند که اشعار معشوق نه تنها دل‌ها را به خود جذب می‌کند بلکه در زندگی معنای خاصی نیز دارد و به لطافت عشق و هنر اشاره می‌کند.