شمارهٔ ۱۳ سیف فرغانی
سیف فرغانی / قصاید و قطعات / وزن: مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن (هزج مثمن سالم)
اگر دولت همی خواهی مکن تقصیر در طاعت
کسی بخت جوان دارد که گردد پیر در طاعت
بطاعت در مکن تقصیر اگر خود خاص درگاهی
ببین کابلیس ملعون شد بیک تقصیر در طاعت
چو مردان نفس سرکش را بزنجیر ریاضت ده
که کس مر شیر را ناورد بی زنجیر در طاعت
هلاک جان نمی جویی ممان ای خواجه در عصیان
بقای جاودان خواهی بمیر ای میر در طاعت
سگ نفس شما پوشد لباس خوی انسانی
چو با اصحاب کهف آیید چون قطمیر در طاعت
پرت بخشند چون عنقا و در دام کسی نایی
چو وصفت راستی باشد بسان تیر در طاعت
ایا در معصیت چون من بسی تعجیلها کرده
برو گر زاهل ایمانی مکن تأخیر در طاعت
اگر در معصیت دیوت مسخر کرد نتواند
سلیمان وار دیوان را کنی تسخیر در طاعت
ایا از بهر یک لقمه چو من دنیا طلب کرده
بسی تلبیس در دین و بسی تزویر در طاعت
چو پشت دست خویش آسان ببینی روی جان خود
اگر آیینهٔ دلرا کنی تنویر در طاعت
هوا را خاک بر سر کن بدست همت و آنگه
چو آب اندر دهان آتش بکف می گیرد در طاعت
برو اندر صف مردان چو غازی تیغ زن با خود
درآور نفس کافر را بیک تکبیر در طاعت
چو زر گر در حساب آری زمانی نفس ظالم را
عقود لؤلوی رحمت کنی توفیر در طاعت
نمی خواهی که در نعمت فتد تقصیر و تغییری
مکن تقصیر در خدمت مکن تغییر در طاعت
ازین سان موعظت می گوی با خود سیف فرغانی
درآور نفس سرکش را بدین تدبیر در طاعت
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این شعر درباره اهمیت اطاعت از خداوند و رعایت تقوا است. شاعر به دولتمردان و مردم توصیه میکند که در اطاعت از دستورات الهی کوتاهی نکنند و از عواقب معصیت بپرهیزند. او تأکید میکند که اگر کسی دچار غفلت و معصیت شود، ممکن است به هلاکت برسد. همچنین، اشاره میکند که نفس انسانی که تحت کنترل نیست، میتواند آسیبرسان باشد و انسان را از راه حق منحرف کند. در نهایت، شاعر مردم را ترغیب میکند که با همت و عزم راسخ در مسیر اطاعت خداوند گام بردارند و از وسوسههای نفس دوری کنند.