بخش ۷۹ - در تفسیر این آیت که فمنکم کافر و منکم مؤمن هم کفر و ایمان در تو مضمر است، و هم زمینی و هم آسمانی تا آخر الامر کدام صفت غالب شود که الحکم للغالب سلطان ولد
سلطان ولد / ولدنامه / وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)
در تو جمع است کفرو هم ایمان
گشت مضمر فرشته هم شیطان
در نبی گفت تا شوی موقن
که توئی کافر و توئی مؤمن
بنگر زین دو کیست عالیتر
سر که افزونتر است یا شکر
هر کدامین که بر تو شد غالب
از شمار و ل ی تو ای طالب
سر میزان همین بود میدان
نقد در خود ببین بنسیه ممان
غالب اندر درم چو نقره بود
در شمار درم روانه بود
ور بود غالب درم مس بد
پیش صراف خوار باشد و رد
پس یقین شد که حکم غالب راست
زانکه مغلوب از شمار فناست
نبود این حدیث را آخر
شرح کن تا چه کرد آن فاخر
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این شعر به نکتهای عمیق در مورد duality (دوگانگی) در وجود انسان اشاره دارد. در درون هر شخص هم نشانههای ایمان و هم نشانههای کفر وجود دارد و این دو به طور همزمان در او فعالاند. پیامبر (نبی) تأکید میکند که برای رسیدن به یقین، انسان باید درک کند که هم میتواند کافر باشد و هم مؤمن. در واقع، او باید در نظر داشته باشد که کدام یک از این دو حالت بر او غالب است. در این زمینه، شاعر به این نکته اشاره دارد که ارزش هر حالت (ایمان یا کفر) به غلبه یکی بر دیگری بستگی دارد، و آنچه غالب است، حقیقت نهایی را مشخص میکند. در نهایت، این شعر به دنبال درک واقعی از خود و به سنجش باورها و ارزشها است.