نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

میدان هشتاد و هفتم سماعست خواجه عبدالله انصاری

خواجه عبدالله انصاری / صد میدان

از میدان انبساط میدان سماع زاید. قوله تعالی: «ولو علم اللّه فیهم خیرالاسمعهم». سماع بیدار کردنست از خواب و جنبانیدنست از آرام و آب دادنست کشته را، تا خفته کیست و آرامیده کیست و کشته چیست. سماع زنده کننده است، و اهل سماع سه مردانند: یکی آنست که حظ وی از سماع معنیست و حاصل آن؛...؛ سیم آنست که حظ وی لطیفه‌ایست میان صوت و معنی و اشارات آن. اما آن پیشین استقبال کرد سماع را بسه چیز: بگوش سر، و آلت تمییز، و حرکت طباع؛ سماع ویرا باز آورد از سه لذت: یکی از آسایش، و از غم و از شغل. اما مرد دوم استقبال کرد سماع را بسه چیز: بگوش، و لطافت نظر، و فایده جستن به نیاز؛ تا باز آورد او را آن سماع دو تحفه: راحت از درد، و نکته از حکمت. و اما سیم مرد استقبال کرد سماع را به سه چیز: بنفس مرده، و دل تشنه، و نفس سوخته؛ تا باز آورد او را نسیم انسی، و یادگار ازلی، و شادی جاودانی.

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

این متن درباره مفهوم سماع و تاثیرات آن بر روح و روان انسان‌هاست. به گفته نویسنده، خداوند اگر در انسان‌ها خیر می‌دید، آن‌ها را بیدار می‌کرد تا صدای سماع را بشنوند. سماع به مثابه بیدارکننده‌ای است که روح را از خواب غفلت بیرون می‌آورد و آرامش را به جان‌های خسته می‌بخشد. نویسنده، اهل سماع را به سه دسته تقسیم می‌کند: 1. کسانی که از سماع فقط معنای آن را درک می‌کنند و لذت آن را در آسودگی، رهایی از غم و مشغله می‌یابند. 2. افرادی که بر اثر سماع، دو هدیه از راحتی و حکمت دریافت می‌کنند. 3. کسانی که با سماع به شادی و انس ازلی و حالتی همیشه‌گی در زندگی دست می‌یابند. در کل، سماع به نوعی زنده کننده و تحریک‌کننده روح است که انسان را به آگاهی و حالتی خاص می‌رساند.