نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

بخش ۶۰ خواجه عبدالله انصاری

خواجه عبدالله انصاری / سخنان پیر طریقت / وزن: مفعول مفاعیل مفاعیل فعل (وزن رباعی)

پیر طریقت گوید: وعده دوستان اگر تخلف شود خود نوعی تأنس است چه که وعده واپس داشتن و روزها در پیش وعده افکندن جز در مذهب دوستی نپسندند، که در دوستی ها، بیوفائی عین وفاست نبینی که خداوند با موسی این معاملت کرد و اوراسی روز وعده داد چون بسر وعده رسید ده روز دیگر برآن افزود که موسی در آن خوش بود زیرا آن سی روز را سرمایه شمرد و آن ده روز را سود و گفت کاش بار دیگر کلام حق می شنیدم چون برآن میافزود هر کس را امیدی است و امید عارف دیدار عارف بی دیدار نه بمزد حاجت است نه با بهشت کار همگان بر زندگی عاشقند و مرگ بر ایشان دشوار عارف بمرگ محتاج است بر امید دیدار گوش به لذت سماع برخوردار و حق مهر را وام گزار دیده آراسته روز دیدار جان از شراب وجود مستی بی خمار

دل زان خواهم که بر تو نگزیند کس

جان، زان که نزدبی غم عشق تو نفس

تن، زانکه به جز مهر تواش نیست هوس

چشم از پی آنکه خود ترا بیند و بس

خدایا یافته می جویم با دیده ور میگویم: که دارم؟ چه جویم؟ که می بینم؟ چه جویم؟ که شیفته این جست و جویم گرفتار این گفت و گویم، الهی بهای عزت تو جای اشارت نگذاشت و قدم وحدانیت تو راه اضافت برداشت تا رهی گم کرد آنچه در دست داشت و ناچیز شد هرچه می پنداشت الهی از آن تو می فزود و از آن رهی میکاست تا آخر همان ماند که اول بود راست

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

پیر طریقت می‌گوید که اگر دوستان وعده‌ای بدهند و بعد آن را نقض کنند، این خود نوعی خوشنودی است، زیرا به تأخیر انداختن وعده‌ها در دوستی‌ها قابل قبول نیست. او به داستان موسی و وعده خداوند اشاره می‌کند که وعده‌ای را به تأخیر انداخت و آن را افزایش داد، و موسی این را سرمایه‌ای می‌دانست. عارف‌ها در زندگی عاشقانه خود در جستجوی دیدار معشوق هستند و مرگ برایشان سخت است، چرا که بدون دیدار معشوق، زندگی برایشان معنای ندارد. شخص عارف در جستجوی حقیقت و عشق است و در این مسیر احساس نیاز به دیدار معشوق و تجلی الهی دارد. او در نهایت به این نتیجه می‌رسد که همه چیز به ذات الهی تعلق دارد و هرچه که هست، از اوست.