بخش ۸۰ خواجه عبدالله انصاری
خواجه عبدالله انصاری / سخنان پیر طریقت
پیر طریقت گوید: همه چیزها را عبارت آسان است و یافت دشوار و در توحید یافت آسانست و عبارت دشوار، عبارت توحید از عقل بیرون است و عین توحید از توهم مصون و حادث در ازلی گم است، توحید آنست که جز از یکی نبود معروف بود عارف نبود، مقصود بود قاصد نبود موحد آنست که او را جز از او نبود تا آنگاه که این خود نبود همه خود او بود
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
پیر طریقت می‌گوید که بیان کردن مفاهیم آسان‌تر از درک آن‌ها است. در مورد توحید، درک آن آسان و بیان آن دشوار است. توحید از مرزهای عقل فراتر می‌رود و به تصورات ذهنی تعلق ندارد. حقیقت توحید این است که هیچ‌چیز جز یکی وجود ندارد. عارف واقعی در جستجوی چیزی نیست، بلکه موحد کسی است که در همه‌چیز فقط وجود او را می‌بیند و در نهایت خود را حقیقتاً از دست می‌دهد و فقط او را می‌بیند.