بخش ۱۳۵ - و من طبقةالرابعة ایضا مرتعش خواجه عبدالله انصاری
خواجه عبدالله انصاری / طبقات الصوفیه - امالی پیر هرات
بخش 1
که نام وی عبداللّه بن محمد است، کنیت او ابومحمد نشاپوریست از محلهٔ حیره ببغداد بود یگانهٔ مشایخ عراق بود و از ایمهٔ ایشان، از اصحاب باحفص بود و جنید٭ را دیده و سیداست. گفت: عجایب عراق سه ایذ زعقه «به معنی فریاد، صیحه» شبلی٭ و نکتهٔ مرتعش، و حکایات جعفر خلدی. مرتعش در مسجد شو نیزیه بوده بود مقیم در بغداد، و آنجا برفته در سنه ثمان و عشرین و ثلثمائه.
شیخ الاسلام گفت: که مرتعش گفت امام ظرف: که هرگز خویشتن بباطن خاص ندیدم. از وی پرسیدند: کی تصوف چیست؟ گفت: اشکال و تلبیس و کتمان پس این بیت برخواند
سری و سرک لا یعلم به احد
الا الخلیل و لا ینطق به ناطق
بیت:
و هم از وی پرسیدند کی: ای الاعمال افضل؟ گفت: رویة فضل اللّه. پس این بیت برخواند:
قال المرتعش: افضل الارزاق تصحیح العبودیة علی المشاهدة و ملازمة الخدمة علی السنة.
بخش 2
ان المقادیر اذا ساعدت
الحقت العاجز بالعازم
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
عبدالله بن محمد، معروف به ابومحمد نشاپوری، از محله حیره در بغداد بود و یکی از مشایخ برجسته عراق به شمار میرفت. او تحت تأثیر امامان و مشایخ معروفی چون جنید قرار داشت و با شخصیتهایی مثل شبلی و جعفر خلدی در ارتباط بود. او در مورد تصوف و معنای واقعی آن نظرات عمیقی داشت و تصوف را به اشکال مختلفی تعریف میکرد. از مهمترین نکات او در خصوص اعمال شایسته، توجه به فضل الهی و اهمیت تصحیح عبودیت و پیروی از سنت بود. او همچنین به بیان اشعار و حکایات مختلفی پرداخت که نشاندهنده عمق تفکر و بینش او در مسائل معنوی و اخلاقی بود.