شمارهٔ ۱۴ - راز تیموری ادیب الممالک
ادیب الممالک فراهانی / اضافات / وزن: مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن (هزج مثمن سالم)
یک آشوب عظیمی اندرین گیتی به دست آید
ز سوزش خاک در شیون ز دودش مصر مست آید
چو دود از مصر برخیزد به خشک و تر درآمیزد
به ملک روم یعنی در زمین خور نشست آید
چنان بارد به سر هر تازه چرخی راز چرخ آتش
که از پستی به بالا خیزد از بالا به پست آید
قصاص از حق شود پیدا بلای ایزد از بالا
به فرق انگلیس و روس و هر باطل زمست آید
چو ریزد انگلیس و روس در ایران پس از چندی
خدیوان را ز نو بر مسند شاهی نشست آید
به هر هفته یکی دعوی کند شاهی و جمعی را
به کشتن می‌دهد چون از برای بند و بست آید
به زیر پای خود گسترده دامی از عزاداری
بپیچد پای بسیاری که چون ماهی به شست آید
چو شد بیدار از ایشان برزخ شمر بن ذی الجوشن
عجایب نظم نادر حکمی از ایران به دست آید
چنین آوازه از شاه خراسان است در گیتی
هر آن کس دید گفت این فتنه از آن چشم مست آید
سفیدی خوانده تیمور از ورق وین کارها بی‌شک
چنین خواهد شدن در حکم یزدان کی شکست آید
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این شعر به توصیف آشوب و بلای عظیمی در زمین می‌پردازد. سوزش خاک و دودِ ناشی از آن، مصر را به حالتی مست دچار می‌کند و سرنوشت کشورهای دیگر از جمله روم و ایران را تحت تاثیر قرار می‌دهد. در این حالت، حق و باطل به وضوح نمایان می‌شوند و کشورهای انگلیس و روس به ایران حمله می‌کنند. در پی این حملات، دوباره خدیوان بر تخت سلطنت می‌نشینند و هر هفته دعوایی بر سر قدرت شکل می‌گیرد که منجر به کشتن افراد می‌شود. در نهایت، حکمی نادر از ایران صادر می‌شود که نشان‌دهنده وضعیت آشفته و نابسامان کشور است. در انتها، پیشگویی می‌شود که وضعیت کنونی به سرنوشت‌هایی مشابه با تیمور در آینده منجر خواهد شد.