شمارهٔ ۲۱ ادیب الممالک
ادیب الممالک فراهانی / مقطعات / وزن: مفعول فاعلات مفاعیل فاعلن (مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف)
مروان بن محمد مروان بن حکم
در سال یکصد و سی و دو ارتحال یافت
در بام ملک نوبت عباسیان زدند
وز خاندان حرب شهی انتقال یافت
ز آن پس بسال ششصد و پنجاه و ششهمی
مستعصم از قضای الهی مثال یافت
بیچاره خاتم الخلفا بود و ناگهان
از خاتم الخلافه کفش انفصال یافت
یا للعجب که دوره عباس را ز چرخ
دولت «بقلب » آمد در «خون » زوال یافت
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
مروان بن محمد، یکی از خلفای اموی بود که در سال 132 هجری فوت کرد. او در دوران حکومت عباسیان، پس از انتقال از خاندان حرب شهی، به قدرت رسید. چندی بعد، در سال 656 هجری، مستعصم به عنوان آخرین خلیفه عباسی فرمانروایی کرد. او به ناگهان از مقام خود برکنار شد و این تحولات نشاندهنده سقوط قدرت عباسیان و ورود خون و زوال به دوران آنهاست.