شمارهٔ ۳ اهلی شیرازی
اهلی شیرازی / قطعات / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مثمن محذوف)
در حقیقت دیده حق بین نبیند غیر حق
پیش ارباب نظر غیر از یکی منظور نیست
خلق در کثرت بسی اما بوحدت یک کسند
کثرت و وحدت اگر حق دانی الحق دور نیست
رشته های شمع دور ازهم بود صد نور خاص
چون بهم واصل شدند آن جمله جزیکنور نیست
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این متن بیانگر این است که در حقیقت، چشم حق بین تنها حقیقت را میبیند و در نظر خدایان فقط یک حقیقت وجود دارد. هرچند مردم به نظر میرسد کثرت دارند، اما در اصل همه به یک حقیقت واحد متصل هستند. همچنین، با یک مثال از شمعها نشان میدهد که وقتی رشتههای مختلف شمع به هم متصل میشوند، تنها یک نور واحد شکل میگیرد. این نشاندهنده وحدت در عین کثرت است.