نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

قصیدهٔ شمارهٔ ۲ - در مدح امیر اجل ابو علی علاء الدین حسن انوری

انوری ابیوردی / قصاید / وزن: مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلن (مجتث مثمن مخبون محذوف)

سپهر رفعت و کوه وقار و بحر سخا

بهاء دین خدا آن جهان قدر و بها

ابوعلی حسن آن مسند سمو و علو

که آفتاب جلالست و آسمان سخا

به قدر واسطهٔ عقد جنبش و آرام

به عدل قاعدهٔ ملک آدم و حوا

کشد ز کلک خطا بر رخ قضا و قدر

نهد به نطق حنا بر کف صواب و خطا

همش به خطهٔ فرمان درون و حوش و طیور

همش به سایهٔ احسان درون رجال و نسا

ایا به پای تو یازان فلک به دست لطف

و یا به سوی تو ناظر قضا به عین رضا

خجل ز رفعت قدر تو رفعت گردون

غمین ز وسعت طبع تو وسعت دریا

به جنب رای تو منسوخ چشمهٔ خورشید

به پیش قدر تو مدروس گنبد خضرا

زبان کلک تو ناطق به پاسخ تقدیر

سحاب دست تو حامل به لؤلؤ لالا

به زیر دامن امن تو فتنها پنهان

به پیش دیدهٔ وهم تو رازها پیدا

بر درنگ رکاب تو بی‌درنگ زمین

بر شتاب عنان تو بی‌شتاب صبا

سحاب لطف تو گر قطره بر زمین بارد

حدید و سنگ شود مستعد نشو و نما

سموم قهر تو گر شعله بر سپهر کشد

شهاب‌وار ببرد زحل ز روی سما

تبارک‌الله از آن آب سیر آتش فعل

که با رکاب تو خاکست و با عنانت هوا

گه درنگ ز خاک زمین ربوده قرار

گه شتاب به باد هوا نموده قفا

به رفتن اندر بحرش برابر خشکی

به جستن اندر کوهش مقابل صحرا

نه چرخ و چرخ ازو کاج خورده در جنبش

نه کوه و کوه از کوس خورده در بالا

همیشه تا که نیاید یقین نظیر گمان

مدام تا که نباشد فنا عدیل بقا

گمان خاطرت از صدق باد جفت یقین

بقای حاسدت از رنج باد جنس فنا

گذشته بر تو هر آذار بهتر از کانون

نهاده با تو هر امروز وعدهٔ فردا

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

شاعر در این شعر به ستایش شخصیتی بزرگ می‌پردازد که بهاء دین خدا نامیده شده و او را به علت عظمت و والایی‌اش همچون آفتاب جلال و دریا معرفی می‌کند. او از ابوعلی حسن به عنوان کسی که در مرتبه‌ای بالا قرار دارد یاد می‌کند و معانی بلندی را از طریق نطق و سخن او به تصویر می‌کشد. شاعر به تأثیرات مثبت این شخصیت بر جهان و آدمیان اشاره می‌کند و از قدرت و عظمت او در برقراری عدالت و صلح یاد می‌کند. همچنین به تأثیرات لطف و محبت او بر زمین و آسمان پرداخته و به نحوی پیوسته، بر اهمیت و والایی وجود او تأکید می‌کند. در پایان، شاعر به رابطه میان یقین و گمان اشاره کرده و می‌گوید که وجود این شخصیت بر امور جهان تأثیر فراوانی دارد و او را بی‌نظیر می‌داند.