قصیدهٔ شمارهٔ ۷۱ - در مدح ناصرالدین ابوالفتح طاهر انوری
انوری ابیوردی / قصاید / وزن: مفعول فاعلات مفاعیل فاعلن (مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف)
مست شبانه بودم افتاده بیخبر
دی در وثاق خویش که دلبر بکوفت در
چون اصطکاک و قرع هوا از طریق صوت
داد از ره صماخ دماغ مرا خبر
بر عادتی که باشد گفتم که کیست این
گفت آنکه نیست در غم و شادیت ازو گذر
جستم چنان ز جای که جانم خبر نداشت
کان دم به پای می روم از عشق یا به سر
در باز کرد و دست ببوسید و در کشید
تنگش چو خرمن گل و تنگ شکر ببر
القصه اندر آمد و بنشست و هر سخن
گفت و شنید از انده و شادی و خیر و شر
پس در ملامت آمد کین چیست میکنی
یزدانت به کناد که کردست خود بتر
یا در خمار ماندهای از صبح تا به شام
یا در شراب خفتهای از شام تا سحر
تو سر به نای و نوش فرو بردهای و من
خاموش و سرفکنده که هین بوک و هان مگر
دل گرم کردهای ز تف عشق من به سست
سردی مکن که گرم کنی همچو دل جگر
باری ز باده خوردن و عشرت چو چاره نیست
در خدمت بساط خداوند خواجه خور
صدر زمانه ناصر دین طاهر آنکه هست
در شان ملک آیتی از نصرت و ظفر
تا حضرتی ببینی بر چرخ کرده فخر
تا مجلسی بیابی از خلد برده فر
بربسته پیش خدمت اسبان رتبتش
رضوان میان کوثر و تسنیم را کمر
گفتم که پایمرد و وسیلت که باشدم
گفتا که بهتر از کرم او کسی دگر
فردا که ناف هفته و روز سهشنبه است
روزی که هست از شب قدری خجستهتر
روزی چنان که گویی فهرست عشرتست
یک حاشیه به خاور و دیگر به باختر
آثار او چو عدت ایام بر قرار
و اوقات او چو صورت افلاک بر گذر
بی هیچ شک نشاط صبوحی کند بهگاه
دانی چه کن و گرچه تو دانی خود این قدر
کاری دگر نداری بنشین و خدمتی
ترتیب کن هم امشب و فردا به گه ببر
دوش آنچنان که از رگ اندیشه خون چکید
نظمی چنان که دانی رفتست مختصر
گر زحمتت نباشد از آن تا ادا کنم
آهسته همچنین به همین صورت پردهدر
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
در این شعر، شاعر از حال و هوای خودش در هنگام مستی صحبت میکند و به لحظهای اشاره میکند که معشوقش به سراغش میآید. او در میان حالات مختلف از غم و شادی، با معشوق صحبت میکند و احوالات زندگی را بازگو میکند. شاعر به وضعیتی اشاره میکند که یا در خواب است یا در حال مستی، و به نیاز به شراب و عشق میپردازد. همچنین به مجلسی که میتواند شادابی و آرامش به ارمغان بیاورد، اشاره میکند و روز سهشنبه را روزی خوشیمن و خاص توصیف میکند. در نهایت، او از شنونده میخواهد که بنشیند و از شادیهای این شب و روز بهرهمند شود.