شمارهٔ ۱۵۹ - در مدح نظام‌الملک بدرالدولة والدین خاصبک طوطی‌بن مسعود انوری
انوری ابیوردی / مقطعات / وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)
درخت دولت شاه عجم سر بر فلک دارد
بلی سر بر فلک یازد چو بیخ اندر سمک دارد
سرافرازی و غواصی سزد شاخی و بیخی را
که آب چشمهٔ شمشیر تیز خاصبک دارد
سپهداری که در قهر بداندیشان شه طوطی
سپاهش را ظفر منهی و از نصرت یزک دارد
مخالف کی تواند دیدعز عز دین هرگز
چو اندر دیده از پیکان او دایم خسک دارد
خیال تیغ فتح‌انگیز او دشمن گداز آمد
مگر این دستبرد آب و آن طبع نمک دارد
ز بهر بخششی کان هر زمان حشر دگر سازد
مگر کان آنچ دارد با کف او مشترک دارد
بقا باداش اندر عز و دولت با فلک همبر
که اندر خدمت خسرو هنر بیش از فلک دارد
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این شعر درباره عظمت و قدرت یک شاه و دولت اوست. درخت دولت شاهی به بلندی و ارجمندی رسیده و نشان‌دهنده‌ی برتری و نفوذ او در دنیا است. شاعر تأکید می‌کند که این قدرت و سرافرازی نباید بی‌دلیل باشد و شایستگی‌ها و فداکاری‌های سپاهیانش را ستایش می‌کند. او همچنین به دشواری‌ها و چالش‌هایی که شاه با آن‌ها روبروست اشاره می‌کند و بیان می‌کند که عزت دین و قدرت دولت هرگز نباید تحت تأثیر بداندیشان قرار گیرد. در پایان، شاعر دعا می‌کند که این عزت و قدرت همچنان برقرار بماند و در خدمت شاه، هنر و فضائل بیشتری نسبت به آسمان‌ها داشته باشد.