نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

بخش ۴۰ - در بیان حدیث نبوی که: لو لم تذنبوا لخشیت علیکم اشد من الذنب الا و هو العجب العجب العجب، بیزارم از آن طاعتی که مرا به عجب آورد. خوشا معصیتی که مرا به عذر آورد. «انین المذنبین احب الی اللّه من زجل المسبحین» چه هر چه موجب نیستی و عجز است به حقی اسیری لاهیجی

اسیری لاهیجی / اسرار الشهود / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)

طاعتی که عجب آورد یا غرور

معصیت کو چون کند از یار دور

گفت پیغمبر که لولم تذنبوا

بر شما بودی مرا خوف دو تو

زانکه باشد در گنه عجز و نیاز

حق همی بخشد چو کردی توبه باز

لیک در طاعت ت را گر عجب هست

هر که معجب گشت از دوزخ نرست

طاعتی ک و عجب و نخوت بار داد

بدتر از هر معصیت گفت اوستاد

گفت بیزارم از آن طاعت که او

موجب عجب آمد و کبر دو تو

ای خوشا آن معصیت کو عاقبت

آورد ما را به عجز و مسکنت

هر که داد او جای نخوت را به سر

طاعتش چون معصیت آمد مضر

هر گناهی کو ندامت آورد

طاعتش خوان چون سلامت آورد

چون بنای کار بر فقر و فناست

کفر این ره هستی و کبر و ریاست

گفت پیغمبر انی ن المذنبین

پیش حق به از حنین الذاکرین

ناله های زار عاشق پیش حق

بر فغان ذاکران دارد سبق

هر چه رو بر عجز دارد طاعتست

اندرین ره عجب و نخوت آفتست

افتقار و عجز و درویشی خوشست

نیکخواهی خیراندیشی خوشست

نیست خالی هیچ شئی از حکمتی

گر شوی عارف بیابی لذتی

آیینۀ هستی چه باشد نیستی

نیستی بگزین گر ابله نیستی

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

این متن درباره اهمیت تواضع و عجز در دین و بندگی به خداوند است. نویسنده به نقل از پیامبر اسلام می‌گوید که گناه‌کاران بهتر از کسانی هستند که به خود می‌بالند. او تأکید می‌کند که هر کس در طاعت (عبادت) خود دچار عجب و خودخواهی شود، به عذابی سخت دچار خواهد شد. در واقع، عجب و کبر در عبادت بدتر از هر معصیت دیگری است. همچنین، نوشتار به این نکته اشاره می‌کند که معصیت‌هایی که به عجز و نیاز به درگاه خداوند منتهی می‌شوند، بهتر از عبادت‌هایی هستند که با خودپسندی و کبر همراه‌اند. در نهایت، نویسنده بر لزوم اتخاذ رویکردی humble و فقر و درویشی در عبودیت تأکید می‌کند و راه حقیقی را در اجتناب از خودبینی و پرهیز از افتخار به اعمال خوب می‌داند.