نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

بخش ۵ - در نصیحت و تحریض در سلوک و ریاضت و تهذیب اخلاق سیۀ بحسنه و مخالفت نفس و هوی و متابعت پیر کامل رهنما و بیان روش اولیا و طریق وصول به مقامات عرفا اسیری لاهیجی

اسیری لاهیجی / اسرار الشهود / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)

پاک شو از نخوت و حرص و حسد

تا که باشی بندۀ پاک احد

از تکبر وز رعونت دور باش

تا که گردی ز اولیای خواجه تاش

هر که از اخلاق بد وارسته شد

او به اوصاف نکو پیوسته شد

لطف و احسان و کرم را پیشه کن

نیکویی کن وز بدی اندیشه کن

رو فتوت را شعار خویش ساز

عفت و حکمت دثار خویش ساز

در سخاوت کوش و در بذل و عطا

تا بیابی تو مقام اصفیا

اول از نفس و هوی بیزار شو

پس به کوی عشق جانان خوار شو

خودپرستی را رها کن حق پرست

بت پرست د هر که او از خود نرست

کی ز دست نفس خود یابد خلاص

تا نگردد بندۀ خاص الخواص

از خودی بگذر خدا را بنده باش

پیش ره بینان چو خاک افکنده باش

نیستی بپذیر و هستی را بهل

خاک ره شو زیر پای اهل دل

کار ناید طمطرق و گفت و گوی

گر سلوک ره کنی پیری بجوی

گر روی این راه را بی راهبر

کی تو در منزل رسی ای بی خبر

اندرین ره گر به تنها می روی

ریشخند و سخرۀ شیطان شوی

گر سفر خواهی بجو اول رفیق

پس برو ایمن ز رهزن در طریق

صحبت غالب طلب گر طالبی

تا به مطلوبی رساند غالبی

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

این شعر به انسان‌ها توصیه می‌کند که از خصلت‌های ناپسند مانند نخوت، حرص و حسد دوری کنند و به صفات نیکو و اخلاق خوب بپردازند. باید از تکبر فاصله گرفت و به صداقت و کمک به دیگران اهمیت داد. عفت، حکمت، سخاوت و مهربانی از جمله ویژگی‌هایی هستند که باید به آنها توجه شود. شاعر تأکید می‌کند که برای رسیدن به مراحل بالاتر در سیر و سلوک، باید خودپرستی را کنار گذاشت و به بندگی خدا پرداخته و از هوی و نفس رها شد. همچنین اهمیت رفیق و همراهی در این مسیر توضیح داده شده است؛ زیرا بدون رفیق، انسان ممکن است به بی‌راهه برود و دچار تردید و گمراهی شود. در نهایت، رفتن به سوی هدف‌های معنوی نیازمند سعی و کاوش در کنار همراهی خوب است.