بخش ۳۰ - المقاله عطار
عطار نیشابوری / بلبل نامه / وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)
تو طوطی قفس را تا نمیری
نخواهی رَستن از بند اسیری
ترا چون در صف صورت کشیدند
تو افتادی به دام، ایشان بریدند
بمیر از لذت و ترک شکّر کن
چو سیمرغ از همه عالم گذر کن
اگر ترک از شکر گیری تو چون باز
به هندوستان روحانی رسی باز
وگرنه بر سر باطل بمانی
چو کوری بی‌عصا در گِل بمانی
همی‌غلتی چو مرغ سر بریده
به دست خویشتن شه‌پر بریده
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این شعر به مفهوم آزادی و فرار از قید و بندها اشاره دارد. شاعر می‌گوید تا زمانی که در قفس هستی (به معنای زندگی کردن در اسارت)، نمی‌توانی آزاد شوی. باید از لذت‌ها بگذری و مانند سیمرغ که از همه عالم فراتر می‌رود، به دنبال رستگاری بروی. در غیر این صورت، مانند یک نابینا در گل گیر خواهی کرد و هیچ پیشرفتی نخواهی داشت. بنابراین برای رسیدن به حقیقت و آزادی، باید از وابستگی‌ها و لذایت بیهوده رهایی پیدا کنی.