بخش ۷ - فی فضیلة امیرالمؤمنین ابوبكر رضی الله عنه عطار
عطار نیشابوری / آغاز کتاب / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)
تا نبی صدیق را محرم گرفت
صبح صادق عرصه عالم گرفت
صبح صدق از مشرق عزت بتافت
قاف تا قاف جهان عزت بیافت
جملهٔ عالم ازو پر نور گشت
چشم بد یا کور شد یا دور گشت
صدق میبارد ز یک یک کار او
گر ندانی بحث کن اسرار او
چون نبی از خوان حی لایموت
در محیط صدر او میریخت قوت
بسته بودش هفت سقف دلفروز
کو نخوردی قوت جز تا هفت روز
گاه مال و گاه جان میباخت او
با رسول و با خدا میساخت او
مصطفا گفتا خداوند جلیل
بود و خواهد بود جاویدم خلیل
گر مرا بودی خلیلی جز احد
آن ابوبکر منستی تا ابد
یک تجلی خلق را عام آمدست
خاص آن او را ز انعام آمدست
مرده گر میرود بر روی خاک
هست از قول نبی صدیق پاک
چون صفات نفس در وی مرده بود
سر بصدق زندگی آورده بود
او بدین عالم نیفتاده ز خویش
جان بدان عالم فرستاده ز پیش
جان او چون آن جهانی گشته بود
غرق دریای معانی گشته بود
آن جهانی داشت جان تا بود او
برد هم جان همچنان تا بود او
چون در آن عالم بود جان یکی
هرچه گوید صدق گوید بی شکی
لاجرم پیوسته در تحقیق بود
هم خلیفه بود و هم صدیق بود
جان او چون زان جهان میگفت راز
صدق او در در خلافت کرد باز
فتنه کز خواب نبی بیدار شد
او بتنهایی خود در کار شد
تانشاند از راه خویش آن فتنه را
دست بگشاد و ببست آن رخنه را
گر نبودی صدق ورای آن امام
از مسلمانی نماندی بیش نام
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این متن به وصف مقام و ویژگیهای نبی صدیق (ابوبکر صدیق) میپردازد. صبح صادق در آسمان عالم و وجود نبی صدق، نور و روشنی را ایجاد کرده و عالم را پر از نور کرده است. ابوبکر به عنوان کسی که در کنار پیامبر (ص) بوده و در برابر فتنهها ایستادگی کرده، از ویژگیهای خاصی برخوردار است. ابوبکر با جان و مال خود در راه خدا و پیامبر فداکاری کرده و ارتباط نزدیکی با خدا داشته است. او به عنوان خلیفه پیامبر، دومین مقام را بعد از پیامبر دارد و مقامش دائمی و جاویدان است. صفات نیکویی که در او وجود دارد، نشاندهنده زندگی واقعی اوست که از یک عالم دیگر نشأت گرفته. در متن، تأکید بر این است که ابوبکر در مواقع سخت و فتنهها عمل کرده و با حکمت خود، مشکلات را حل کرده است. در نهایت، بیان شده که اگر صدق ابوبکر نبود، نامی از اسلام باقی نمیماند.