نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

شمارهٔ ۱۰۷ - راه عمل ملک‌الشعرا بهار

ملک‌الشعرا بهار / قصاید / وزن: مفعول مفاعیل مفاعیل فعولن (هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف)

نخلی که قد افراشت به پستی نگراید

شاخی که خم آورد دگر راست نیاید

ملکی که کهن گشت دگر تازه نگردد

چون پیر شود مرد، دگر دیر نپاید

فرصت‌مده از دست‌چو وقتی‌به کف افتاد

کاین مادر اقبال همه ساله نزاید

با همت و با عزم قوی ملک نگهدار

کز دغدغه و سستی کاری نگشاید

گر منزلتی خواهی با قلب قوی خواه

کز نرم‌دلی قیمت مردم نفزاید

با عقل مردد نتوان رست ز غوغا

اینجاست که دیوانگیئی نیز بباید

یا مرگ رسد ناگه و آسوده شود مرد

یا کام دل از شاهد مقصود برآید

راه عمل این است بگویید ملک را

تا جز سوی این ره، سوی دیگر نگراید

یاران موافق را آزرده نسازد

خصمان منافق را چیره ننماید

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

این بیت‌ها نکاتی را درباره زندگی و اراده انسانی بیان می‌کنند. آنها به این موضوع اشاره دارند که: 1. مانند نخل که همیشه راست می‌ایستد، انسان باید در برابر مشکلات قوی و استوار بماند. 2. تغییرات و پیری نمی‌توانند ما را به گذشته برگردانند؛ زمان گذشته دیگر به تازگی نخواهد رسید. 3. لازم است از فرصت‌ها بهره‌برداری کنیم و آن‌ها را از دست ندهیم، زیرا این فرصت‌ها به راحتی در دسترس نیستند. 4. برای حفظ ملک و قدرت، باید با اراده و عزم قوی عمل کنیم و از سستی دوری کنیم. 5. برای دستیابی به مقام و منزلت، باید دلی محکم داشته باشیم و نرم دلی نمی‌تواند به انسان ارزش و اعتبار بدهد. 6. در زندگی، عقل و تصمیم‌گیری صحیح اهمیت دارد و از دیوانگی و شتابزدگی باید پرهیز کرد. 7. در نهایت، زندگی را نمی‌توان محدود به ترسیدگی و نگرانی کرد؛ باید به عمل و اقدام درست توجه کرد تا از خصمان و مشکلات در امان بمانیم. این اشعار تشویق به استقامت و عملگرایی دارند و به ارزش‌های انسانی و رفتار مثبت تأکید می‌کنند.