شمارهٔ ۱۲۵ - لغز ملک‌الشعرا بهار
ملک‌الشعرا بهار / قصاید / وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)
چیست آن سرو نارسیده به بار
بردمیده ز ایزدی گلزار
در بهار است چون به گاه خزان
در خزان است چون به گاه بهار
خود بود سروبن ولی بینی
برسرش سروهای خوش‌رفتار
سرو را آب سرفرازکند
وین خوداز آب پست گردد و زار
چشم‌ها باشدش ولی چون خلق
می نخوابد که خود بود بیدار
گر هزاران به سرو بنشینند
هم براین سرو برنشسته هزار
گر برآن سرو، درگه نوروز
عندلیبان شوند نغمه‌نگار
خود براین سرو نغمه خوانانند
در بهار و خزان و لیل و نهار
گربرآن سرو بیهده شب و روز
برنشیند چکاو و بلبل و سار
خود براین سرو بلبلان نایند
جز بگفت محمد مختار
گر از آن سرو درگلستان‌ها
رسته بینی همه فزون ز هزار
در گلستان ازین گرامی سرو
می‌نیاید فزون‌تر از دو به بار
گر جز از شاخ و برگ و بار ندید
هیچ کس بر به سرو و بید و چنار
هم برین سر و شاخ و برگ فزون
رسته اما نه کش کنی دیدار
برگ و باری بر او بود که کند
نور در دیدهٔ اولی‌الابصار
برگ او زاد و برگ مردم دین
بار او لطف پاک ایزد بار
ای پسر این لغز که برگفتم
نیک برخوان و نام او (به‌من آر)
ور کنون نام او به من ناری
رنج بایدکه تا بریش به کار!
این قصیده بدیهه بسرودم
در به گرمابه‌ای روان او بار
سخت تیره چو طالع عاشق
سست بنیان چو وعدهٔ دلدار
سستی شعر، خود گواه بود
گر نداری تو قول من ستوار
زانکه آسان سرودمش خود گشت
سهل وآسان به معنی وگفتار
شعر باید سبک سرود و روان
نه گرانسنگ و مغلق و دشوار
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
شاعر در این شعر به توصیف سروی می‌پردازد که به نظر می‌رسد همواره در حال شکوفایی است، حتی در فصل خزان، و در عین حال به صورت نمادین به تجلی معانی عمیق‌تری چون ایمان و فضل الهی اشاره می‌کند. او می‌گوید که این سرو، اگرچه خود با طبیعت و سرسبزی خود در زندگی و مرگ درگیر است، همواره در حال آفرینش و شکوفایی است. شاعر به این نکته می‌پردازد که مانند دیگر موجودات، این سرو نیز در گذر زمان و تغییر فصل‌ها همچنان پابرجاست و توجهات را به خود جلب می‌کند. او از بلبلان و چکاوک‌هایی یاد می‌کند که بر روی این سرو نشسته‌اند و نشان‌دهنده زیبایی و جذابیت این سرو در میان سایر درختان است. در نهایت، شاعر به سادگی و روانی شعر اشاره می‌کند و تأکید دارد که شعر باید به راحتی قابل فهم باشد و به دور از پیچیدگی‌های زبانی باشد. او این شعر را در حالتی خاص و با حالتی عاشقانه سروده است تا نشان دهد که راحتی و سادگی در نگارش، می‌تواند باعث ارتباط بهتر با شنونده شود.