نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

شمارهٔ ۱۸ مجیرالدین بیلقانی

مجیرالدین بیلقانی / قطعات / وزن: مفعول فاعلات مفاعیل فاعلن (مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف)

شاها بدان خدای که آثار صنع او

جان بخشی و خرد دهی و بنده پروریست

در چنبر قضاش اسیرند و ممتحن

هر هستیی که در خم این چرخ چنبریست

کز آرزوی بزم تو کز آسمان بهست

این خسته در شکنجه صد گونه بتریست

گر جان او نه معتکف آستان تست

از رحمت و هدایت جان آفرین بریست

گفتند کرد شاه جهان از اثیر یاد

وز اشهری که پیشه او مدح گستریست

گفتم ز دور ماندن من دان که شاه را

گه دل سوی اثیر و گهی سوی اشهریست

داند خدایگان که سخن ختم شد به من

تا در عراق صنعت طبعم سخنوریست

خضرم به نطق و خاطر من چشمه حیات

بحری به جود و عرصه ملکت سکندریست

هر نکته ای ز لفظ من اندر ثنای تو

رشگ حدیث فرخی و شعر عنصریست

در عصر تو معزی ثانی منم از آنک

بر درگه تو دمدمه کوس سنجریست

مقبل کسم که بر در دکان روزگار

هستم سخن فروش و مرا شاه مشتریست

بر من گزین مکن که نباید چو من به دست

وز پای مفگنم که حدیثم نه سر سریست

عیسی و خرمنم تو نپرسی که از چه روی؟

ای آنکه عکس تو خورشید و مشتریست

یعنی که گرچه عیسی وقتم گه سخن

نا آمدن به خدمت بزم تو از خریست

خالی مباد عرصه عالم ز عدل تو

تا پیشه زمانه جافی ستمگریست

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

این شعر به ستایش خداوند و قدرت او در بخشایش جان و خرد اشاره دارد. شاعر به وصف وضعیت انسانی می‌پردازد که در چنبر تقدیر گرفتار است و به امید رحمت او زندگی می‌کند. او بر این نکته تأکید دارد که هنرمندان و سخن‌سرایان باید به درگاه پادشاهان و خداوند عرضه شوند. شاعر از خود به عنوان شاعری یاد می‌کند که در درگاه پادشاهی دیگران را منقلب می‌کند و نیاز به حمایت و توجه را بیان می‌کند. در نهایت، شاعر خواستار عدالت و رفع ستم در جامعه می‌شود و بر اهمیت وجود رحمت الهی تأکید می‌کند.