غزل شمارهٔ ۱۰۰۳ بیدل دهلوی
بیدل دهلوی / غزلیات / وزن: مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن (هزج مثمن سالم)
سحر آه و گلستان نکهت و بلبل فغان دارد
جهانی سوی بیرنگی ز حسرت کاروان دارد
تأمل گر کنی هر کس به رنگی رفته است از خود
تپشهایی که دارد بحر، گوهر هم همان دارد
نپنداری عبث بر دامن هر ذره می‌پیچم
جهان را گرد مجنون محمل لیلی گمان دارد
دبستان ادب را آن نزاکت فهم اسرارم
که طفل اشک من در خامشی درس روان دارد
چو شمع کشته کز خاکستر خود می‌کند بالین
خموشی‌های آهم داغ در زیر زبان دارد
چرا زین آرزو برخود نبالد بیستون غم
که تیغش از دل فرهاد من سنگ فسان دارد
نی‌ام آگه ز حس قاتل اما اینقدر دانم
که در هر قطره خونم چشم حیران آشیان دارد
به فتراک خیالی چون سحر گرد نفس دارم
شکار انداز دشت بی نشانی هم نشان دارد
دماغ خون من چون اشک رنگی برنمی‌دارد
گر استغنا نگیرد دست و تیغت امتحان دارد
چه می‌پرسی ز نقدکیسهٔ وهم سپند من
اگر برهم شکافی ناله‌ای ضبط عنان دارد
بلندیها به پستی متهم شد از تن‌آسانی
به راحت‌گر نپردازد زمین هم آسمان دارد
تپیدن شکرآرام است بیدل بسمل ما را
نفس در عالم پرواز سیر آشیان دارد
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این شعر بیان‌گر احساسات عمیق و فلسفی شاعر است. شاعر از تنهایی، حسرت و درد ناشی از عشق سخن می‌گوید و به تفکر درباره زندگی و مرگ می‌پردازد. در آن، عناصری مانند طبیعت (سحر، گل، بلبل)، احساسات انسانی (غم، عشق، اشک) و نمادهایی از تلاش و تلاش بی‌نتیجه برای دستیابی به آرزوها مشاهده می‌شود. شاعر به خوشی‌ها و بدبختی‌های زندگی و جست و جوی معنای وجود اشاره می‌کند و به نوعی به دوگانگی انسانی و موقعیت عاطفی خود می‌پردازد. شعر در نهایت حس و حال عمیق و پیچیده‌ای از زندگی را به تصویر می‌کشد.