بخش ۴ - حکایت عراقی
عراقی / فصل سوم و چهارم / وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)
بود معروف زادهای عاقل
مستعد و محصل و فاضل
کرده تحصیل علم حکمت و شرع
طالب اصل کار و تارک فرع
مرد سالک، جوان صاحب درد
رخ سوی خانقاه شبلی کرد
به ارادت درآمد از در او
تا رهاند ز بار خود سر او
شیخ شبلی ز عالم تجرید
عشق فرمود اولا به مرید
گفتش: اول به حسن عاشق شو
وندر آن عشق نیک صادق شو
پس بیا، چون صفات شد حاصل
تا رسانم تو را به عالم دل
چون مرید آن سخن شنید از شیخ
این اشارت به جان خرید از شیخ
امر شیخش چو آن چنان آمد
به خرابات عاشقان آمد
گوش کن تا:، چها مقدر فرد
در کرامات شیخ تعبیه کرد
چون که از خانقه برون آمد
بوی شوقش به اندرون آمد
در گذرگه کسی که اول دید
دل بدو داد و عشق او بخرید
حسن او را به چشم عشق بدید
عشق او بر وجود خویش گزید
زو دماغ دلش معطر شد
در دلش عشق او مقرر شد
گشت ناگاه از هوای دلش
بسته در دام عشق پای دلش
وان که بربود ناگهان دل وی
به خرابات رفت و او در پی
بخرابات رفت و سر بنهاد
با خراباتیان خراب افتاد
قرب سالی مرید عاشق مست
در خرابات بود باده به دست
ز آتش عشق دوست میجوشید
بادهٔ عشق او همی نوشید
چون خودی خودش ز یاد برفت
خرمنش جملگی به باد برفت
عشق «اویی» او ازو بربود
او نه معدوم ماند و نه موجود
شیخ شبلی به چشم حال بدید
که به غایت رسید کار مرید
از خراباتیش طلب فرمود
نقد آن عشق را عیار افزود
زان مجازش حقیقی بنمود
قفل غم از در دلش بگشود
زان میانش به خلوتی بنشاند
کاندر آن لوح سر عشق بخواند
مرد عاشق چو پیر خلوت شد
از می مهر مست حضرت شد
چون که در راه عشق صادق شد
مقتدای هزار عاشق شد
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
متن درباره یک جوان عالم و عاقل به نام معروف زاده است که به هدف رسیدن به حقیقت و عشق، به خانقاه شیخ شبلی مراجعه میکند. شیخ به او آموزش میدهد که ابتدا باید عاشق حسن و زیبایی شود و در این عشق صادق باشد. پس از شنیدن سخنان شیخ، معروف زاده با شوق و عشق به دنبال او میرود و در راه عشق به خرابات میرسد، جایی که عشق او به حقیقت تبدیل میشود. او پس از مدتی در خرابات متوجه میشود که عشق او باعث فراموشی خود و تمام تعلقاتش شده است. در نهایت، شیخ شبلی به او میگوید که او به مراحل بالایی رسیده و حالا باید عشق واقعی را بشناسد و از غم و اضطراب رها شود. معروف زاده به یک معشوق حقیقی تبدیل میشود و در عشق صادق باقی میماند و نهایتاً به عنوان مقتدای دیگر عاشقان شناخته میشود.