نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

بخش ۲ - مظهر جمهوری میرزاده عشقی

میرزاده عشقی / جمهوری نامه / وزن: مفعول مفاعیلن مفعول مفاعیلن (هزج مثمن اخرب)

در صفحهٔ چهارم روزنامه قرن بیستم که این ابیات چاپ شده تصویر مرد مسلح و غضب‌آلودی را به نام مظهر جمهوری کشیده‌اند که در دست راست تفنگ و در دست چپ سکهٔ نقره (پول) دارد؛ بالای سرش سایه جمبول! نمایان است، در اطراف اسامی روزنامه‌هایی را به شکل یکی از حیوانات نشان می‌دهد: افعی «روزنامه ناهید» ، جغد «روزنامه تجدد‌» ، موش «‌روزنامه کوشش‌» ، سگ «‌روزنامه ستاره‌» ، الاغ «‌روزنامه گلشن‌» ، گربه «‌روزنامه جارچی‌».

من مظهر جمهورم‌، الدرم و بولدرم

از صدق و صفا دورم الدرم و بولدرم

من قلدر پر زورم‌، الدرم و بولدرم

مأمورم و معذورم‌، الدرم و بولدرم

من قائد جمهورم‌، الدرم و بولدرم

من افعی بیجانم‌، آمنا صدقنا

زهر است به‌دندانم‌‌، آمنا صدقنا

من دشمن ایرانم‌، آمنا صدقنا

من فاقد ایمانم‌، آمنا صدقنا

من بوجار لنجانم‌‌، آمنا صدقنا

من جغد نوا خوانم‌، بر بام تو‌، قوقوقو

من لاشخور پستم‌، هم‌نام تو‌، قوقوقو

کرده‌ست مرا فربه‌، اطعام تو‌، قوقوقو

افتم به هوای پول‌، در دام تو‌، قوقوقو

بر دوش تو پرانم‌، آمنا ، صدقنا

من موشک مسکینم، پابند تو‌، جیرجیرجیر

کرده‌ست مرا سر‌مست، لبخند تو‌، جیرجیرجیر

در دزدی و قلاشی‌، مانند تو‌، جیرجیرجیر

تا نرم شود دندان‌، چون دند تو‌، جیرجیرجیر

من دست به دامانم‌، آمنا ، صدقنا

من تولهٔ تفلیسم‌، عف عف اخوی‌، عف عف

انبانهٔ سفلیسم‌، عف عف اخوی‌، عف عف

هم‌مکتب ابلیسم‌، عف عف اخوی‌، عف عف

من مظهر تدلیسم‌، عف عف اخوی‌، عف عف

من منتظر نانم‌، آمنا ، صدقنا

من کره‌خر زارم‌، عرعر ابوی‌، عرعر

حیوان علف‌خوار‌م‌، عرعر ابوی‌، عرعر

جفتک‌زن احرار‌م‌، عرعر ابوی عرعر

پالان قجری دارم‌، عرعر ابوی عرعر

مستوجب احسانم‌، آمنا ، صدقنا

من پیش پیشم مومو، گربهٔ علی‌ام مومو

خلقند همه شاهد بر مُهملی‌ام مومو

انگشت‌نمای خلق‌، در بزدلی‌ام مومو

سرگنده نی‌ام چون شیر‌، سرپشکلی‌ام مومو

مداح و ثنا‌خوانم‌، آمنا ، صدقنا

ای مظهر جمهوری‌، هی هی جبلی قم قم

جمهوری مجبوری‌، هی هی جبلی قم قم

مسلک نشود زوری‌، هی هی جبلی قم قم

تا کی پی مزدوری‌‌؟ هی هی جبلی قم قم

یک‌چند نما دوری‌، هی هی جبلی قم قم

من مرد مسلمانم‌، آمنا ، صدقنا

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

در صفحه چهارم روزنامه "قرن بیستم"، تصویری از فردی به نام "مظهر جمهوری" چاپ شده که مردی مسلح و خشمگین است و در دستش تفنگ و سکه نقره دارد. بالای سرش سایه‌ای به نام جمبول قابل مشاهده است. در اطراف تصویر، نام روزنامه‌هایی به شکل حیوانات نمایش داده شده: افعی نماینده روزنامه ناهید، جغد نماینده روزنامه تجدد، موش نماینده روزنامه کوشش، سگ نماینده روزنامه ستاره و... متن شعری که در این صفحه آمده، مظهر فساد و دورویی در جامعه است. شاعر با زبانی تمسخرآمیز به نقد حکومت و وضعیت موجود پرداخته و خود را به حیوانات مختلف تشبیه می‌کند، به نوعی نشان‌دهنده نارضایتی و ضعف رویکردهای سیاسی و اجتماعی است. این شعر بیانگر ناامیدی و انتقاد از کسانی است که علی‌رغم ادعای جمهوری‌خواهی، به فساد و ناکارآمدی متهم هستند.