نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

فصل ۱۱ عین‌القضات همدانی

عین‌القضات همدانی / لوایح / وزن: مفعول مفاعیل مفاعیل فعل (وزن رباعی)

مرکب عشق مرکبی باقوت است به یک تک از دو عالم بیرون شود و جولان در عالم لامکان کند اگر طالب را قصد عالم لامکان بود جز بر مرکب تیز تک عشق میسر نشود. لعمری تا مرکب سید عالم صلعم براق بودو حامل او رفرف و برنده‌ی او پرنده و گذر در مکان از آن تنگنا بیرون نشد چون بر مرکب عشق سوار شد و در عالم شوق نامدار شد و به سیر عالم لامکان سر برآورد از مکاشفهٔ عیانی خبر آورد اِذا شاهَدَ بِالعَیانُ تَجاوَزَ عَنِ المَکانِ.

ای دوست آن را که مرکب عشق حامل بود و وجودش در لامکان حاصل هر آینه اسم مکان از بودش زایل بود و تصور حدوث در نهادش باطل.

آن را که براق عشق حامل باشد

معشوق بدو بطبع مایل باشد

بی زحمت نیستی وجود پاکش

هر هستی را همیشه قابل باشد

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

مرکب عشق، نیرویی قوی دارد که می‌تواند فرد را از دنیای مادی به عالم لامکان ببرد. برای دستیابی به این عالم، تنها سوار شدن بر مرکب عشق ممکن است. در واقع، پیامبر اسلام نیز ابتدا از مرکب براق استفاده می‌کرد، اما وقتی بر مرکب عشق سوار شد، به عالم شوق و لامکان رسید. کسی که عشق را در وجود خود دارد، دیگر به مفهوم مکان وابسته نیست و تصور حدوث و ایجاد در او بی‌معناست. در واقع، عشق نشان‌دهنده‌ای از ارتباط عمیق و ذات پاکی است که به آسانی وجود هر چیزی را فرا می‌گیرد.