فصل ۱۱۴ عین‌القضات همدانی
عین‌القضات همدانی / لوایح / وزن: مفعول مفاعیل مفاعیل فعل (وزن رباعی)
عشق لؤلؤئیست شاهوار اما در قعر بحر جان بیکران جا می‌دارد اگر عاشق خواهد که شاهوار بر سریر عزت برآید و پادشاه کردار در بارگاه قربت درآید مثقلۀ طلببر پای وقت استوار باید کرد پس عزیمت آن دریای خونخوار باید کرد لباس هستی برباید انداخت و خود را مرده وار در باید انداخت تا آن لؤلؤ ثمین برآرد یا روزگار بر خود بسر آرد:
یا تاج وصال دوست بر سر بنهد
یا در ره جست و جوی او سر بنهد
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
عشق مانند لؤلؤی گرانبها است که در اعماق بحر جان انسان قرار دارد. برای آنکه این عشق ارزشمند به نمایش گذاشته شود و انسان به مقام عزت برسد، باید در تلاش و جست‌وجو باشد. عاشق باید از دنیای مادی خود دل بکند و خود را به طور کامل در راه عشق قربانی کند، تا شاید به وصال معشوق دست یابد یا شایستگی تاج محبت را به دست آورد.