فصل ۱۲۲ عین‌القضات همدانی
عین‌القضات همدانی / لوایح / وزن: مفعول مفاعیل مفاعیل فعل (وزن رباعی)
در عشق ساز وصل عین معشوقست و ساز فراق عین عاشق اگر سعادت مساعدت کند و عاشق را وصال جمال نماید وجود عاشق بکمال قریبتر بود زیرا که او را این بود و این را او درین مقام عشق حاصل عاشق معشوق بود و حاصل معشوق عاشق اگر ذوق داری جانم فدای تو باد: فَمَن مِثْلی وَرَبُّ الْعَرْش مَحْبوُبی:
من پادشهی شوم به پیدا و نهان
گر حاصل من تو باشی ای جان جهان
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
در این متن، بیان می‌شود که در عشق، وصل و فراق جنبه‌های معشوق و عاشق هستند. اگر شرایط برای عشق مساعد باشد و عاشق به وصال معشوق برسد، وجود او به کمال نزدیک‌تر می‌شود، زیرا در این حالت عشق واقعی محقق شده است. همچنین، بیان می‌شود که اگر معشوق عاشق را درک کند و او را بخواهد، عشق دو طرفه و متقابل خواهد بود. در نهایت، عاشق اظهار می‌کند که وجود معشوق برای او ارزش بالایی دارد و حتی او را فراتر از دیگران می‌داند.