نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

فصل ۱۲۵ عین‌القضات همدانی

عین‌القضات همدانی / لوایح / وزن: مفعول مفاعیل مفاعیل فعل (وزن رباعی)

مزید مرتبۀ منظوری بر مرتبۀ ناظری بدان بدانی که در آفتاب نگاه کنی، ای عزیز چون نظر آفتاب بر تو بود قوۀ باصرۀ تو بپرتونور او بینا بود و در بینائی توانا بود و چون نظر تو در آفتاببود نور باصرۀ تو بقوت او ضعیف شود و تخلل پذیرد و خوف نابینائی بود بدین نسبت بینائی در منظوری بهتر از آنکه بینائی در ناظری. ای برادر اگر تأثیر نظر ملوک دانستۀ بدانی که منظوری اولیتر، عاشق مغلوب بهتر و منظوری بنسبت ناظری مغلوبیست آنچه خاک زر میشود و سنگ گوهر میشود بیمن منظوریست آن رونده از سوزش عشق خواست که ناظر شود گفت اُنْظُر الیکَ. زخم لَنْ تَرانی بر قوت باصره خورد آن واصل دیگر که در مسند منظوری نَظْرَةً مِنْکَ یَکْفینی می‌گفت برو، درو ناظر شد اَلَم تَرَ اِلی رَبِّکَ.. ای عزیز چون او دیده شود آنگاه دیده شود همو منظور بود و همو ناظر:

چون دیده شوی مراو پس دیده شوی

بیننده تو باشی ای نکوروخود را

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

متن به بررسی ارتباط میان بینایی ناظر و منظوری می‌پردازد. نویسنده بیان می‌کند که وقتی انسان به آفتاب می‌نگرد، نور آفتاب بر نگاه او تأثیر می‌گذارد و دیدش ممکن است کم‌نور شود. در این راستا، شایسته‌تر است که توجه به منظوری که نگاه می‌شود، بیشتر از ناظر بودن باشد. زیبایی عشق و تأثیر آن بر نگاه به محبوب نیز مورد تأکید قرار می‌گیرد. در نهایت، تحول در دیدن و درک حقیقت، به ارتباط نزدیک با محبوب و درک عمیق‌تری از وجود او اشاره دارد.