فصل ۱۳۷ عین‌القضات همدانی
عین‌القضات همدانی / لوایح / وزن: مفعول مفاعیل مفاعیل فعل (وزن رباعی)
مشاهدۀ معشوق چون عاشق کامل بود مغلوبی آرد چنانکه مجنون بدید لیلی مغلوب شد سر این معانی در معنی اذاکوشِفوا یافت شود و آیۀ جَعَلَهُ دَکّاً وَخَرَّ موسی صَعِقا مؤید این رمز است:
در تو نگرم ز خود برون باید شد
در دست ستمهات زبون باید شد
در عین ظهور تو کمون باید جست
در پردۀ پرده‌ها درون باید شد
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این متن درباره تأثیرات دیدار معشوق و عشق عمیق است. عاشق در برابر معشوق خود به طور کامل مغلوب می‌شود و به همین جهت، احساسات و حالت‌های عمیق در این وضعیت رخ می‌دهد. در اینجا به آیات و مفاهیم عرفانی اشاره شده که بیانگر این است که برای رسیدن به معشوق، باید از خود عبور کرد و در عمق وجود او جستجو کرد. در نهایت، این یعنی برای درک حقیقت معشوق، باید از ظواهر و پرده‌ها عبور کرد و به درون خود پی برد.