فصل ۱۴۱ عینالقضات همدانی
عینالقضات همدانی / لوایح / وزن: مفعول مفاعلن فعولن (هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف)
در فصول پیشین نوشتهام که عشق را توجه بجهتی نیست فَاَیْنَما تُولَوُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللّه اکنون میگویم حدیث اِنَّ اللّهُ جَمیلٌ یُحِبُّ الجَمال برخوان و بیقین بدان که عاشق آن جمال میباید بود یا عاشق محبوبش و این رمزی قوی است در دانستن عشق. قصه دراز مکن تو هممحبّیو هم محبوب زیرا که جمال بطبع محبوبست بدین نسبت محبی و چون سر خَلَقَ اللّهُ ادَمَ عَلی صوُرَتِهِ در تو پدید شده است بدین نسبت محبوبی، پس روا بود که عاشق در خود نگرد معشوق را بیند دوست گیرد و درین مقام تعدد برخیزد عاشق و معشوق و عشق یکی باشد:
بردار تعدد و تکثر
تا وحدت او پدید گردد
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
در متن گفته شده که عشق توجهی به سمت خاصی ندارد و به یاد آیهای اشاره شده است که خداوند در هر جایی هست. همچنین بیان شده که خداوند زیباست و زیبایی را دوست دارد. عاشق باید به جمال محبوبش توجه کند و در واقع، عاشق و معشوق دو بخش از یک حقیقت واحد هستند. آدم به تصویر خدا خلق شده و به همین دلیل هر انسانی میتواند محبوب باشد. نهایتاً، برای فهم صحیح عشق، نیاز به درک وحدت در تمام است، که با کنار گذاشتن تنوع و تعدد میتوان به آن دست یافت.