فصل ۱۴۲ عین‌القضات همدانی
عین‌القضات همدانی / لوایح / وزن: مفعول مفاعلن فعولن (هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف)
چنانکه عاشق با کمال عجز داد عشق نتواند داد معشوق داد جمال خود نتواند داد با کمال قدرتای درویش آن معنی که او را عاشق جمال خود کرده است غالب است بنسبت خود همانا این معنی است که آتش در خرمن وجود گلگون زده است:
آن معنی قدسی که او را
مفتون جمال خویش کرده است
جان همه عاشقان عالم
از ضربت عشق ریش کرده است
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این متن درباره عشق و تأثیر آن بر عاشق صحبت می‌کند. عاشق به خاطر زیبایی معشوق خود در حالتی از ناتوانی و عجز قرار دارد و نمی‌تواند زیبایی او را به دیگران منتقل کند. عشق به معشوق، مانند آتش، وجود عاشق را در بر می‌گیرد و او را مفتون خود می‌کند. این معنی قدسی از عشق، جان تمامی عاشقان را تحت تأثیر قرار می‌دهد و آنها را دچار درد و رنج می‌کند.