فصل ۱۴۶ عین‌القضات همدانی
عین‌القضات همدانی / لوایح / وزن: مفعول مفاعیل مفاعیل فعل (وزن رباعی)
یکیرا ازمشایخ طریقت که بوصف عشق موصوف بود گفتند ای شیخ لذت عاشق در چه وقت است گفت فی اِفْشاءِ الْمَحبُوبِ عِنْدَ غَفْلَةِ الرَّقیبِ محبوب پرده برگرفته و رقیب عشق خفته و عاشق پروانه وار در بریق انوار روی او پرواز در گرفته:
آن شب که مرا ازتو خیالی باشد
بنگر که مرا در آن چه حالی باشد
در رفتن شب هزار تأخیر بود
درآمدن صبح ملالی باشد
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
یکی از مشایخ طریقت، که به عاشق بودن معروف بود، گفت: لذت عشق در زمانی است که محبوب پرده را کنار می‌زند و رقیب خواب است. در این زمان، عاشق مانند پروانه‌ای به دور نور محبوب پرواز می‌کند. این بیان به عمق و زیبایی عشق و شگفتی‌های آن اشاره می‌کند، به طوری که به یاد محبوب شب را به امید دیدار صبح می‌گذراند.