نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

فصل ۱۵۸ عین‌القضات همدانی

عین‌القضات همدانی / لوایح / وزن: مفتعلن فاعلن مفتعلن فاعلن (منسرح مطوی مکشوف)

عشق اثر دارد غیبی است مقدس از عللو منزه از طلب عاشق، نصیب از که طلبد چون او که ملاک عاشق است برآید عاشق را مراد در برآمدن مراد معشوق بود از وی، و مراد معشوق هلاک وی، عاشق بیچاره از دوستی وی دشمن خود شده است لا اِلهالَّا اللّه در قسطنطنیه درویشی صادق بر ترسا بچۀ عاشق شد چون بیچاره از دور دروی نظر کردی بیهوش شدی و در خروش شدی روزی ناگاه آن ماه را بر سر بازاری دید که زناری میخرید بنزدیک او آمد و گفت از این زنار دو بردار که قدم اول در محبت موافقت است و موافقت ترک مخالفت است:

بار دگر پیر ما خرقه بزنار داد

زهد نود ساله را بردو بکفار داد

پیش بتی سجده کرد دین مجازی گذاشت

مصحف و سجاده را رفت و بخمار داد

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

عشق یک نیرو و حس غیبی و مقدس است که عاشق را به سوی معشوق می‌کشاند. عاشق برای رسیدن به خواسته خود، در واقع، به هلاکت خود هم تن می‌دهد. در داستانی از قسطنطنیه، درویشی صادق عاشق یک جوان ترسا می‌شود و به شدت تحت تأثیر او قرار می‌گیرد. وقتی درویش جوان را در بازار می‌بیند، از او می‌خواهد که دوستش داشته باشد زیرا اولین قدم در عشق، توافق و ترک مخالفت است. در ادامه، او در نتیجه عشق، از زهد و اعتقادات قبلی خود دست می‌کشد و به عشق می‌پردازد.