فصل ۱۶۳ عین‌القضات همدانی
عین‌القضات همدانی / لوایح / وزن: مفعول مفاعیل مفاعیل فعل (وزن رباعی)
عاشق خود را بدان هلاک کند که خود را جز عدم منتفی نداند ای درویش یافت مقصود در قدم است و از خود رستن در عدم چون بالوث حدوث بقدم رسیدن میسر نیست باری عدم و آنچه گفته‌اند که شهود را خمود شرط راه است سر این سخن است:
در عشق اگر نیست شوی هست شوی
در عقل اگر هست شوی پست شوی
وین بوالعجبی ببین که از بادۀ عشق
هشیار گهی شوی که سرمست شوی
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این متن درباره عشق و مسیری است که عاشق باید طی کند. شخص عاشق باید خود را فدای عشق کند و به عدم برسد تا به مقصد خود نزدیک شود. خود را رها کردن و رسیدن به عدم، شرط لازم برای دستیابی به مقصود است. همچنین بیان می‌شود که در عشق، اگر خود را نبینی، به وجود می‌آیی؛ و اگر در عقل و تفکر خود را ببینی، به پایین می‌افتی. در نهایت، به نوعی تضاد در عشق اشاره می‌شود که انسان گاهی هشیار و گاهی مست می‌شود.