فصل ۱۷۸ عین‌القضات همدانی
عین‌القضات همدانی / لوایح / وزن: مفعول مفاعیل مفاعیل فعل (وزن رباعی)
حجرۀ عشق اندرون جانست او اندر آن نهانست و آنچه گفته‌اند تن زنده بجانست و جان پایندۀ بجانانست سر این معنی است ای عزیز آنچه عشق در حجرۀ جان قرار میکند از آنست که او ببهانۀ خاک پاک کردن و مسند نهادن درمی‌آید تعزز معشوق درناآمدن می‌بیند و خانه خالی می‌ماند در وی قرار می‌گیرد صادَفَ قَلْباً فارِغا فَتَمَکَّنا:
چون خانه زغیر خویشتن خالی دید
در صفۀ دل درآمد و خوش بنشست
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
حب و عشق در عمق جان انسان قرار دارد و این عشق است که بر جان تسلط می‌یابد. آنچه در اینجا گفته می‌شود، بیانگر این است که عشق به ما کمک میکند تا با پاکسازی وجود خود و کنار گذاشتن مادیات، به دنیای معنوی و عشق واقعی نزدیک‌تر شویم. اگر معشوق در این سفر عشق و تلاش حاضر نشود، دل انسان خالی می‌ماند و عشق در آنجا قرار می‌گیرد و خانه دل ما را پر میکند. به همین دلیل، وقتی دل خود را خالی می‌بینیم، عشق به راحتی در آن جا می‌دهد و آرامش پیدا میکند.