فصل ۵۵ عین‌القضات همدانی
عین‌القضات همدانی / لوایح / وزن: مفعول مفاعیل مفاعیل فعل (وزن رباعی)
عشق روی درخود دارد پس همو شاهد است و همو مشهود و عشق خود را شناسد پس همو عارفست و همو معروف در هوا خود پرد و شکار از عالم خود کند پس همو شکار است و همو صیاد آنچه بایدش در عالم خود باید پس همو طالبست و همو مطلوب نظر از خود برندارد و بر کس نگمارد پس همو قاصد است و همو مقصود،عزیزی گفته است:
صیاد همو دانه همو صید همو
ساقی و حریف و می و پیمانه همو
گفتم که ز عشق او به بتخانه شوم
دیدم که بت حاکم بتخانه همو
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
عشق همواره در خود وحدت دارد و در عین حال وجود شخص عاشق را می‌شناسد. عاشق هم زمان عارف و معروف است و در عالم خود به جستجوی عشق می‌پردازد. او هم صیاد و هم شکار است، به این معنا که در پی آنچه مطلوبش است، همواره در حال جستجوست. همچنین، عشق به خودی خود هدف و وسیله‌ای برای رسیدن به مقصد است. به طور خلاصه عشق همه چیز را شامل می‌شود: صیاد، دانه، صید، ساقی و حریف. در نهایت، شخص عاشق به سوی معشوق خود می‌رود و درمی‌یابد که خود معشوق نیز در همانجا حضور دارد.