شمارهٔ ۳۰ - ماده تاریخ قصر گازرگاه هرات فصیحی هروی
فصیحی هروی / قطعات / وزن: مفعول فاعلات مفاعیل فاعلن (مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف)
منت خدای را که سپهر کمال شد
گازرگه آن طراوت فردوس را ضمان
در عهد شاه عادل عباس پادشاه
از سعی افتخار سلاطین حسین‌خان
گویی نسیم لطف مسیحا دمش سرشت
در خاک آن چو آب خضر عمر جاودان
دستور کاینات قواما محمدا
چون شد وزیر ملک خراسان به فر و شان
هم در نخست سال وزارت بنا نهاد
این قصر عرش اساس درین غیرت جنان
دلکش‌تر از صفا و مصفاتر از خرد
زیباتر از نکویی و نیکوتر از روان
اندر کنار طاقش گویی نهاده‌اند
از بهر زیب و زینت مینای آسمان
روزی شدم دچار خرد اندرین حریم
گفتم که ای چو خاطر دستور غیب‌دان
از کیست این بنا و چه تاریخ سال اوست
گفت آصف خرد ز وزیر حسین‌خان
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
در این شعر، شاعر به وصف زیبایی و کمال یک بنای باشکوه می‌پردازد که در زمان شاه عباس، پادشاه عادل، ساخته شده است. این بنا به دست حسین خان، وزیر خراسان، بنا شده و سمبل عظمت و زیبایی است. شاعر به زیبایی آن بنا و تاثیر مثبتی که بر روح و روان انسان دارد، اشاره کرده و از خالق آن می‌پرسد که این بنا چه تاریخی دارد و به او پاسخ می‌دهد که آصف، وزیر حسین خان، آن را طراحی کرده است. شعر با ستایش از معماران و زیبایی‌های بنا به پایان می‌رسد.