بخش ۱ - آغاز کتاب فردوسی

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

سرآغازِ دفتر را متبرک می‌کنیم به نامِ آن خداوندگاری که جان را آفرید و گوهرِ خرد را به آدمیان بخشید؛ همان پروردگاری که اندیشه‌ی انسان، هرچقدر هم که اوج بگیرد و تیزپرواز باشد، هرگز از مقامِ او فراتر نخواهد رفت و به کُنهِ ذاتش نخواهد رسید. او صاحبِ تمامِ نام‌ها و نشان‌ها و مالکِ تمامِ جایگاه‌هاست؛ روزی‌دهنده‌ای است که رزقِ همه را می‌رساند و راهنمایی است که مسیرِ درست را نشان می‌دهد. هم اوست که چرخِ عظیمِ آسمان و کهکشان‌ها را به گردش درآورد و ستارگانِ دوردست همچون کیوان و چراغ‌های آسمانی چون خورشید و ماه و ناهید را برافروخت. ذاتِ پاکش از هر نام و نشانی که ما گمان می‌بریم و هر تصویری که در ذهن می‌سازیم برتر است و اوست نگارنده‌ی زبردستی که پیکرِ هستی را چنین باشکوه و منظم نقش زده است. چشم‌های ظاهر، توانِ دیدنِ آفریدگار را ندارند، پس بیهوده دیدگانِ خود را آزار مده و مکوش که او را با چشمِ سر ببینی، چرا که حتی اندیشه‌ی آدمی نیز راهی به ساحتِ مقدسِ او ندارد و او فراتر از هر نام و مکانی است. هر سخنی که از دایره‌ی عالمِ ماده و طبیعت بگذرد، باز هم به او نمی‌رسد، زیرا خردِ انسانی محدود است و تنها آنچه را که می‌بیند و حس می‌کند برمی‌گزیند، اما آفریدگار در دیدگان نمی‌گنجد. حال که حقیقتِ او فراتر از درکِ ماست و هیچ‌کس نمی‌تواند او را آن‌چنان که شایسته است ستایش کند، بهترین کار برای بنده آن است که در برابرِ عظمتش سر فرود آورد و کمربندِ بندگی را محکم ببندد. اوست که عیارِ خرد و جان را می‌سنجد، اما خود در ترازویِ اندیشه‌ی سنجیده‌ی ما جا نمی‌گیرد و با ابزارهای ناتوانی همچون زبان و عقل و رای، نمی‌توان خالقِ جهان را به درستی ستود. پس تنها راهِ رستگاری آن است که به «هست بودن» و یگانه بودنِ او از تهِ دل اعتراف کنی و از بحث‌های بیهوده و گفتارهای بی‌سرانجام دوری گزینی. باید پرستنده‌ای باشی که همواره جوینده‌ی راهِ راست است و با ژرف‌نگری و دقت به فرمان‌های او می‌نگرد. در این مسیر بدان که کلیدِ سربلندی و قدرت در جهان، دانایی است؛ چرا که دانش مایه حیاتِ دل‌هاست و روحِ آدمی را تازه نگه می‌دارد. سخن در این باب به پایان رسید، چرا که فراتر از این پرده‌ی اسرار، راهی برای اندیشه و سخن نیست و فکرِ آدمی به ذاتِ حق راه ندارد.