بخش ۷ فردوسی
ابوالقاسم فردوسی / پادشاهی دارای داراب چهارده سال بود / وزن: فعولن فعولن فعولن فعل (متقارب مثمن محذوف یا وزن شاهنامه)
دبیر جهاندیده را پیش خواند
بیاورد نزدیک گاهش نشاند
یکی نامه بنوشت با داغ و درد
دو دیده پر از خون و رخ لاژورد
ز دارای داراب بن اردشیر
سوی قیصر اسکندر شهرگیر
نخست آفرین کرد بر کردگار
که زو دید نیک و بد روزگار
دگر گفت کز گردش آسمان
خردمند برنگذرد بی‌گمان
کزو شادمانیم و زو ناشکیب
گهی در فراز و گهی در نشیب
نه مردی بد این رزم ما با سپاه
مگر بخشش و گردش هور و ماه
کنون بودنی بود و ما دل به درد
چه داریم ازین گنبد لاژورد
کنون گر بسازی و پیمان کنی
دل از جنگ ایران پشیمان کنی
همه گنج گشتاسپ و اسفندیار
همان یاره و تاج گوهرنگار
فرستم به گنج تو از گنج خویش
همان نیز ورزیدهٔ رنج خویش
همان مر ترا یار باشم به جنگ
به روز و شبانت نسازم درنگ
کسی را که داری ز پیوند من
ز پوشیده‌رویان و فرزند من
بر من فرستی نباشد شگفت
جهانجوی را کین نباید گرفت
ز پوشیده‌رویان به جز سرزنش
نباشد ز شاهان برتر منش
چو نامه بخواند خداوند هوش
بیاراید این رای پاسخ‌نیوش
هیونی ز کرمان بیامد دوان
به نزدیک اسکندر بدگمان
سکندر چو آن نامه برخواند گفت
که با جان دارا خرد باد جفت
کسی کو گراید به پیوند اوی
به پوشیده‌رویان و فرزند اوی
نبیند مگر تخته گور تخت
گر آویخته سر ز شاخ درخت
همه به اصفهانند بی‌درد و رنج
ازیشان مبادا که خواهیم گنج
تو گر سوی ایران خرامی رواست
همه پادشاهی سراسر تراست
ز فرمان تو یک زمان نگذریم
نفس نیز بی‌راه تو نشمریم
بکردار کشتی بیامد هیون
دل و دیدهٔ تاجور پر ز خون
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
در این بخش از متن، یک دبیر به نام جهاندیده به نزد اسکندر می‌رود و نامه‌ای پر از درد و اندوه می‌نویسد. او ابتدا خدای بزرگ را سپاس می‌گوید و سپس از گردش روزگار و ناپایداری زندگی صحبت می‌کند. او می‌خواهد با اسکندر پیمانی ببندد و پاسخی به جنگ‌ها و تنش‌ها دهد. دبیر از گنج‌ها و ثروت‌ها سخن می‌گوید و پیشنهاد می‌دهد که گنج‌های خود را برای صلح و دوستی ارسال کند. سکندر پس از خواندن نامه، با احتیاط به جواب می‌دهد و می‌گوید که هر کسی که بخواهد با او پیوند برقرار کند، باید عواقب آن را بپذیرد. او بر اهمیت صلح و عدم جنگ تأکید می‌کند و به ثروت و درستی تأمل می‌کند. متن به بررسی چالش‌ها و تمایل برای رسیدن به صلح میان حاکمان می‌پردازد.