شمارهٔ ۲۱ - تعریف چشمه ورناک قدسی مشهدی
قدسی مشهدی / مثنوی‌ها / وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)
خَضِر سرچشمه ورناک جوید
که دست از چشمه حیوان بشوید
محیط از شرم ریگ آب ورناک
عرق از جبهه گوهر کند پاک
فرات از رشک نهرش کربلا شد
ز غیرت دجله را، نم توتیا شد
چه شد گر خضر را هم جرعه‌ای داد
رسد این چشمه دریا را به فریاد
ز فیضش ملک کشمیرست معمور
ازین سرچشمه بادا چشم بد دور
اگر ذوق بهار و سبزه داری
به جز کشمیر در خاطر نیاری
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
در این شعر، شاعر به خضر اشاره می‌کند که به دنبال چشمه‌ای در ورناک است تا از چشمه حیات بنوشد. او با توصیف زیبایی‌های طبیعی، از شرم و عظمت طبیعت سخن می‌گوید و به رودخانه‌های بزرگ مانند فرات و دجله اشاره می‌کند که به خاطر ویژگی‌های خاص خود شهرت یافته‌اند. شاعر همچنین به زیبایی‌های کشمیر و اثرات مثبت این چشمه بر روی سرزمین‌ها و مردم اشاره می‌کند و در نهایت تأکید می‌کند که اگر کسی به زیبایی بهار و طبیعت علاقه‌مند باشد، باید کشمیر را در خاطر داشته باشد.