شمارهٔ ۳۲ - وفات محمد علی شاه (۱۳۴۳ هق) ایرج میرزا
ایرج میرزا / قطعه‌ها / وزن: فعولن فعولن فعولن فعل (متقارب مثمن محذوف یا وزن شاهنامه)
مخور غصّۀ بیش و کم در جهان
که تا بنگری بیش و کم فوت شد
چو بنشسته‌ای دم غنیمت شُمار
دَمادَم بده می که دم فوت شد
چه بس سست عنصر ز دنیا برفت
چه اشخاص ثابت قدم فوت شد
نه یک نعمتی بر کسی داده بود
که گویم ولیُّ النِعم فوت شد
نه جود و کرم داشت تا گویمش
خداوندِ جود و کرم فوت شد
در ایران اگر زیست بی احترام
در ایتالیا محترم فوت شد
همین بس که گویم به تاریخ او
محمّد علی شاه هم فوت شد
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این شعر به بررسی زودگذر بودن زندگی و جهان می‌پردازد. شاعر به ما یادآوری می‌کند که غصه خوردن در مورد زیاد و کم بودن چیزها بی‌فایده است، زیرا همه چیز در نهایت از بین می‌رود. او تأکید می‌کند که لحظه‌ها را باید غنیمت شمرد، چون هر لحظه امکان از دست رفتن دارد. اشخاص و نعمات مختلفی که در دنیا وجود دارند، همه به مرور زمان ناپدید می‌شوند. همچنین به مثال‌هایی از شخصیت‌ها و ویژگی‌ها اشاره می‌کند که درگذشته بوده‌اند، از جمله محمد علی‌شاه، تا نشان دهد که هیچ‌کس از مرگ و فنا در امان نیست. در نهایت، اشاره به احترام و جایگاه اجتماعی نیز کرده و بر بی‌ثباتی زندگی تأکید می‌کند.