شمارهٔ ۱ - در انتقاد از اوضاع کشور ایرج میرزا
ایرج میرزا / مربّع ترکیب / وزن: فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن (رمل مثمن مخبون محذوف)
داش غُلم! مرگِ تو، حظ کردم از اشعارِ تو، من
متلذذ شدم از لذت گفتار تو، من
آفرین گفتم بر طبع گهربار تو، من
به خدا، مات شدم در تو و در کار تو، من
وصف مرکز را کَس مثل تو بیپرده نگفت
رفته و دیده و سنجیده و پیبرده نگفت
هر چه در نمرهٔ ده بود، منزه دیدم
گر تو یک حُسن در او دیدی، من ده دیدم
نظم تو متقن و نثر تو موجه دیدم
قابل محمدت و در خور بهبه دیدم
هیچ یک از نمرات تو چنین خوب نبود
یک فرازی که در او باشد، معیوب نبود
غیر تو پیش کسی این همه اخبار کجاست؟
اگر اخبار بوَد، جرأت اظهار کجاست؟
آن که لوطیگریات را کند انکار کجاست؟
پنطیند آن دگران، لوطی پادار کجاست؟
آفرینها به ثبات و به وفاداری تو
پر و پا قرصی و رکگویی و پاداری تو
که گمان داشت که این شور به پا خواهد شد؟
هر چه دزد است ز نظمیه رها خواهد شد؟
دزد کتبسته رئیسالوزرا خواهد شد؟
دور ظلمت بدل از دور ضیا خواهد شد؟
مملکت باز همان آش و همان کاسه شود
لعل ما سنگ شود، لؤلؤ ما ماسه شود
این رئیسالوزرا قابل فراشی نیست
لایق آن که تو دلبستهٔ او باشی نیست
در بساطش به جز از مرتشی و راشی نیست
همتش جز پی اخاذی و کلاشی نیست
گر جهان را بسپاریش، جهان را بخورد
ور وطن لقمهٔ نانی شود، آن را بخورد
از بیانات رئیسالوزرا با دو سه تن
کرده یک رنده تئاتری و فرستاده به من
که کند دیدهٔ ابنای وطن را روشن
من هم، الساعه دهم شرح بر ابنای وطن
تا بدانند چه نیکو امنایی دارند
چه وطنخواه رئیسالوزرایی دارند
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این متن شامل اشعاری است که به ستایش و تمجید از سخن و طبع فردی خاص میپردازد. شاعر از لذت و ذوق خود از اشعار این فرد میگوید و به زیبایی و کمال نثر و نظم او اشاره میکند. او بیان میکند که هیچ کس به اندازه این فرد، به وضوح و بدون پرده از حقیقتها صحبت نکرده است. شاعر همچنین به معضلات جامعه و وضعیت ناخوشایند سیاسی اشاره میکند و با انتقاد از رییس الوزراء و فساد و دزدیهای موجود، هشدار میدهد که اگر وضع به همین منوال ادامه یابد، جامعه به سمت تاریکی خواهد رفت. او به طور خاص از عدم شایستگی و تمایل رییس الوزراء به فساد و اخاذی صحبت میکند و میگوید که او صلاحیت رهبری و خدمت به مردم را ندارد. در نهایت، شاعر تصمیم میگیرد که به مردم کشورش آگاهی بدهد و آنان را از وضعیت واقعی آگاه سازد تا بدانند که چه خطرهایی در کمین آنهاست و چه فسادهایی در بین مسئولین وجود دارد.