بخش ۲۵۹ - پند دادن فریدون کوش را و سوگند دادن او به دادگری و فرمانبرداری ایرانشان
ایرانشان ابن ابی الخیر / کوشنامه / وزن: فعولن فعولن فعولن فعل (متقارب مثمن محذوف یا وزن شاهنامه)
چو آن جا رسی کشور آباد کن
چو آباد کردی همه داد کن
که چون داد یابد تو را زیردست
جز از سایهٔ تو نسازد نشست
ز بیداد هر کس گریزد همی
که بیدادگر خون بریزد همی
پسند جهانآفرین است داد
که بیداد هرگز به گیتی مباد
ز جایی که ویران شدهست و تباه
رها کن سه ساله خراجش مخواه
خورش بخش و گاو و خر و گوسفند
کز ایشان برآور شود کشتمند
به کار اندرون سخت هشیار باش
تن خویشتن را نگهدار باش
که مازندرانی همه بدرگ اند
به نیروی شیر و به خوی سگ اند
چو از راه داد و خرد بنگری
گزنده سگی به ز مازندری
چو گفتار خسرو به پایان رسید
جهاندیده کوش آفرین گسترید
پس از آفرین گفت ایدون کنم
که گیتی به کام فریدون کنم
بفرمود تا موبد موبدان
به پیش گرانمایگان و ردان
در آن پیشگه کوش را پند داد
پس از پند دادنْش سوگند داد
که گردن نپیچد ز فرمان شاه
نه هرگز کند عهد و پیمان تباه
نبشتند خطی بر این داستان
که شد کوش بر گفته همداستان
بزرگان ایران همه تن به تن
گواهی نبشتند بر انجمن
چو پیمان و سوگند گشت استوار
بفرمود منشور او شهریار
نبشتند و مهرش نهادند به زر
نگین زد بر او خسرو دادگر
وز آن پس نهادند بر دست خوان
بزرگان ایران ز پیر و جوان
به خوردن نشستند با شهریار
فزون بود مَیخواره از ده هزار
به هنگام برگشتن از بزمگاه
قبا داد رومی و زرّین کلاه
همان تازی اسبان زرّین ستام
از آن بزم هر یک رسیده به کام
سوی خانه شد کوش شادان و مست
گرفته همی دست قارن به دست
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این متن حاکی از دستوراتی است که خسرو به کوش میدهد تا کشور را آباد و مردم را در آرامش نگه دارد. او بر لزوم اجرای عدالت تأکید میکند و میگوید که ظلم و بیداد نباید در جهان وجود داشته باشد. خسرو به کوش میگوید که از زمینهای ویران و ویرانیها چشمپوشی کند و به جای اخذ خراج، بر این موارد تمرکز کند. همچنین به کوش توصیه میکند که در کارها هوشیار و مراقب خود باشد. در نهایت، دستور میدهد که پیمانی برای احترام به فرمان شاه و حفظ عهد و پیمان نوشته شود و بزرگان نیز این پیمان را تأیید میکنند. بعد از کامل شدن این پیمان، او جشن بزرگی برپا میکند و پس از بزم، کوش با خوشحالی به خانه برمیگردد.