بخش ۲۹۶ - ایمنی کوش از کار فریدون، و بازگشت به خوی وارونهٔ خود ایرانشان
ایرانشان ابن ابی الخیر / کوشنامه / وزن: فعولن فعولن فعولن فعل (متقارب مثمن محذوف یا وزن شاهنامه)
پراندیشه بود و همی سال چند
بدان کز فریدونش آید گزند
چو بگذشت بر وی بسی سالیان
سپاهی نیامد از ایرانیان
شد ایمن ز کار فریدون و رزم
به بگماز و آرام پرداخت و بزم
بزرگان که بودند از لشکرش
ز هر جای گرد آمده بر درش
بفرمود تا بازگشتند نیز
درم داد و اسبان و هرگونه چیز
خود و سرکشانش به گوی و شکار
همی راند شادان چنان روزگار
به نزد فریدون بسیاردان
سواری فرستاد وی کاردان
یکی نامه با پوزش و کهتری
فرستاد بیجنگ و بیداوری
فرستاده را گفت بر نیک و بد
نهانی گر آگاه گردی سزد
ببین تا چه سر دارد آن شاه زوش
به در، مرد چند است پولادپوش
بشد مرد چون باد و آمد چو دود
بگفت آنچه پرسید و پاسخ شنود
بدو گفت از امروز تا سالیان
تو را از فریدون نیاید زیان
ندارد سرِ کین و پرخاش و رزم
نشستهست با نامداران به بزم
تو گویی که ماه است تاج از برش
ستادهست رویین به گرد اندرش
ز بازار و لشکر بپرسیدم این
فریدون ندارد سر رزم و کین
دل کوش از این آگهی گشت شاد
فرستاده را چیز بسیار داد
بفرمود تا پس دبیران شاه
به زندان بکشتندشان بیگناه
از ایشان به شادی و خوردن نشست
سر از گنج وز ایمنی گشته مست
چنان گشت گردنکش و تیرهخوی
که جز خون و کشتن نکرد آرزوی
همه بستدی هرچه بودیش رای
زن و کودک خوب و هم بادپای
بدان خوی وارون خود باز شد
بدان کار و کردار خود باز شد
نه بخشایش آورد بر کس نه مهر
دگرگونهتر شد به آیین و چهر
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این بخش از متن، درباره فردی پراندیشه و آگاه است که با وجود تهدیدات از جانب فریدون، در آرامش و امنیت زندگی میکند. او پس از سالها که از خطرات جنگ و رزم فریدون دور بوده، به بزم و شادمانی پرداخته و از بزرگان و سپاهیانش در کنار خود بهرهمند است. او به نزد فریدون فرستادهای میفرستد تا از کارهای او آگاه شود و میفهمد که فریدون دیگر به جنگ و کینخواهی نیندیشیده و در حال لذت بردن از زندگی است. این آگاهی به او شادی میدهد و او برای فرستادهاش پاداشهای زیادی در نظر میگیرد. اما با گذشت زمان، این شخص دچار تغییرات منفی میشود و به گردنکشی و تیرهخویی میپردازد. او همه را از خود میرانَد و دیگر نه مهر و نه بخشش در وجودش باقی مانده است و به جنایات مبتلا میشود. این تحول در شخصیت او نتیجه کارها و رفتارهای نامناسبش است.