بخش ۱۰۶ - در بیان آنکه چون پیری غالب یا یاری طالب یافت نشود عزلت بهتر از صحبت نماید چنانکه درین روزگار اختیار عزلت و ترک صحبت باید کرد جامی
جامی / دفتر اول / وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)
کل من کان یوثر العزله
حصل العزلت بلا مهله
چون بود عزلتت ز صحبت به
پا ز صحبت به کنج عزلت نه
عزلت آمد کلید گنج شهود
عزلت آمد علاج رنج وجود
اندر او عز و لت که متصل است
آن لت نفس عز جان و دل است
عینش از علم و «ز» ز زهد شناس
یعنی او راست علم و زهد اساس
نیست بی «عین » علم جز زلت
نست بی «زای » زهد جز علت
یافتن عز زین دو حرف عزلت تو
نیست بی این دو حرف جز لت تو
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این متن به اهمیت عزلت و تنهایی در پیدا کردن حقیقت و شناخت نفس اشاره دارد. بیان می‌کند که عزلت می‌تواند کلید فهم عمیق و آرامش روحی باشد. عزلت به عنوان یک درمان برای رنج‌های دنیا معرفی شده و تاکید می‌کند که علم و زهد، دو رکن اساسی برای دستیابی به فهم و عزت نفس هستند. بدون این دو عنصر، فرد در راه عرفان و حقیقت گرفتار گمراهی خواهد شد. به طور کلی، این متن بر لزوم جدایی از صحبت‌های دنیوی و انتخاب عزلت برای دستیابی به معنای عمیق‌تر زندگی تأکید دارد.