نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

بخش ۴۵ - بیان فرمودن پاشاه که مقصود از این امر اتیان بفعل مأمور به بود بلکه غرض آن بود که آنچه در سرشت شماست از انقیاد و عناد ظاهر شود جامی

جامی / دفتر اول / وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)

چون گذشت از حد آن جحود و عناد

شاه گفتا خدات صبر دهاد

چند ازین گفت و گوی بیهوده

که زبان زان مباد آلوده

امر من بهر آزمون شماست

نه مرا آرزوی خون شماست

خواستم تا درین فضای وجود

سر معلوم من شود مشهود

آنچه دانسته ام چه زین و چه شین

از شما بینمش به رأی العین

هر چه در هر کدام مکتوم است

پیش من لایزال معلوم است

تا ز قوت همه به فعل آید

زان سبب امر و نهی می باید

کی بود امر مقتضی موجود

فعل ها را درین نشیمن بود

عبد مأمور ازان کند بی مر

ترک اتیان بما به یؤمر

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

در این متن، سخن از عبور از حد جحود و عناد به میان آمده و شاه در پاسخ می‌گوید که خدا به شما صبر عطا کند. او تأکید می‌کند که این گفت و گوهای بیهوده چه فایده‌ای دارد و بهتر است زبان را آلوده نکنند. هدف شاه از این امتحان، شناخت بهتر بندگانش است و او نگران خون آنها نیست. او می‌خواهد حقیقت مشخص شود و آنچه در دل‌ها پنهان است، برای او نمایان گردد. او می‌داند که انسان‌ها باید مطابق اوامر عمل کنند و این اوامر برای شکوفایی و عمل در زندگی ضروری است. در نهایت، او به این نتیجه می‌رسد که بندگان باید به دستورات عمل کنند و از ترک اطاعت خودداری نمایند.