بخش ۴۶ - اشارت به آنکه امر دو قسم است ایجادی و ایجابی جامی
جامی / دفتر اول / وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)
بر دو قسم است امر اگر یابی
امر ایجادی است و ایجابی
امر ایجادی امر کن باشد
که مفیض نو و کهن باشد
زو تخلف نمی کند مدلول
زانکه او علت است و این معلول
امر ایجابی از حکیم ازل
صیغه افعل است و لا تفعل
بر قوی روشن است و بر عاجز
که تخلف ازان بود جایز
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
امر به دو دسته تقسیم می‌شود: امر ایجادی و امر ایجابی. امر ایجادی آن چیزی است که به واسطه آن، چیزی نو یا قدیمی به وجود می‌آید و نمی‌تواند تخلف کند، زیرا علت است و نتیجه (معلول) است. اما امر ایجابی از حکیم ازلی نشأت می‌گیرد و به صورت دستوراتی مانند "کن" یا "نکن" بیان می‌شود. این نوع امر روشن و واضح است و ممکن است برای کسانی که قدرت اجرایی ندارند تخلف از آن مجاز باشد.