بخش ۹۱ - در بیان معنی اسم الله جامی
جامی / دفتر اول / وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)
هر تعین که گشت لا حق ذات
هست معدود در عداد صفات
ذات با هر تعین تنها
اسم آمد ز جمله اسما
ور بود با تعینات تمام
اسم جامع همی نهندش نام
لفظ الله و صورت کامل
اسم این اسم دان و زین مگسل
فابتداء الکلام بسم الله
کان بالکامل الذی حاذاه
ابتدا و انتها که قرآن راست
هر دو شرح کمال انسان راست
ختم بر ناس و ابتدا از ناس
قدر انسان ازین میان بشناس
وصف او لایزال و لم یزل است
اول الفکر و آخرالعمل است
این بود شأن علت غایی
جهد کن کین مقام را شایی
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این متن به بررسی مفهوم "ذات" و "صفات" در متون دینی و فلسفی میپردازد. به این معنا که ذات الهی به عنوان تنها حقیقت، بلافاصله با تعینات مختلف تجلی مییابد و این تعینات در واقع صفات خدا هستند. همچنین، اشاره شده که اسم "الله" به عنوان کاملترین اسم، نمایانگر تمام کمالات انسانی است. در ادامه، به اهمیت آغاز و پایان کلام قرآن و نسبت آن با کمال انسان اشاره میشود. نهایتاً، تاکید میشود که این فلسفه، تلاشی است برای درک مقام و علت غایی انسان و صبر بر این شناخت.