نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

بخش ۹۱ - در بیان معنی اسم الله جامی

جامی / دفتر اول / وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)

هر تعین که گشت لا حق ذات

هست معدود در عداد صفات

ذات با هر تعین تنها

اسم آمد ز جمله اسما

ور بود با تعینات تمام

اسم جامع همی نهندش نام

لفظ الله و صورت کامل

اسم این اسم دان و زین مگسل

فابتداء الکلام بسم الله

کان بالکامل الذی حاذاه

ابتدا و انتها که قرآن راست

هر دو شرح کمال انسان راست

ختم بر ناس و ابتدا از ناس

قدر انسان ازین میان بشناس

وصف او لایزال و لم یزل است

اول الفکر و آخرالعمل است

این بود شأن علت غایی

جهد کن کین مقام را شایی

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

این متن به بررسی مفهوم "ذات" و "صفات" در متون دینی و فلسفی می‌پردازد. به این معنا که ذات الهی‌ به عنوان تنها حقیقت، بلافاصله با تعینات مختلف تجلی می‌یابد و این تعینات در واقع صفات خدا هستند. همچنین، اشاره شده که اسم "الله" به عنوان کامل‌ترین اسم، نمایانگر تمام کمالات انسانی است. در ادامه، به اهمیت آغاز و پایان کلام قرآن و نسبت آن با کمال انسان اشاره می‌شود. نهایتاً، تاکید می‌شود که این فلسفه، تلاشی است برای درک مقام و علت غایی انسان و صبر بر این شناخت.