بخش ۹۷ - در بیان آنکه مخلص مکسور اللام مادام که اخلاص را مضاف به خود می بیند در عین اشراک است و المخلصون علی خطر عظیم اشارت بدین تواند بود و چون به فضل حق سبحانه خلاصی از خودش دست داد و آن اخلاص را مضاف به حق سبحانه مشاهده کرد مخلص باشد بفتح اللام بل جامی
جامی / دفتر اول / وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)
مرد مخلص نگشته از خود پاک
باشد اخلاص او همه اشراک
نفسش از چرک شرک ناشده صاف
دارد اخلاص را به خویش مضاف
نیست پیش محقق آگاه
مخلصان را جز این خطر در راه
چون رهاند حقش ز نفس دغل
کسر لامش شود به فتح بدل
بود مخلص کنون شود مخلص
دهدش مخلصی ز خود مخلص
بلکه چون خود ز نفس ناکس رست
کسر او فتح و فتح او کسر است
گر به اخلاص خود شود حاضر
بیند اخلاص حق ز خود ظاهر
مخلص آید ولی به حق نه به خود
به حق آموزد این سبق نه به خود
مخلص مخلصی که در قرآن
انبیا راست نازل اندر شان
در عبارت بود دو صیغه ولی
در حقیقت بود به یک معنی
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این اشعار درباره مفهوم اخلاص و تفاوت آن با شرک صحبت میکند. شاعر بیان میکند که اگر کسی واقعا مخلص باشد، نمیتواند از خود پاک بماند و اخلاص او با شرک آمیخته خواهد بود. او به این نکته اشاره میکند که نفس انسان به خودی خود دچار آلودگی است و برای رسیدن به اخلاص واقعی، باید از نفس و خودخواهی رها شود. در نهایت، شاعر میگوید که مخلص حقیقی باید به حق نزدیک شود و اخلاص واقعی را از خود بیاموزد. این اخلاص نه تنها در قرآن و در مورد انبیا ذکر شده است، بلکه در واقع دارای یک معنا و حقیقت عمیق است. شاعر بر این باور است که تحقق اخلاص مستلزم رهایی از نفس و درک عمیقتر از حقیقت است.